Ислам діні

Қалдырылған кепілпұл (задаток) қайтарылу керек пе?

  • Қалдырылған кепілпұл (задаток) қайтарылу керек пе?

    Қалдырылған кепілпұл (задаток) қайтарылу керек пе?

Әссәләмуғалейкум! Жамағаттарда сұрақ туындап жатыр еді. Шариғатта «залогтың» үкімі қалай? Мысалы, кез-келген затты сатарда, үй болсын, мейлі, көлік болсын, алушы адам: «ешкімге сатпа мен аламын»- деп, «залогқа» ақша немесе бір бағалы бұйым беріп қояды. Кейіннен залог берген адамның өзі алмайтын болып, айнып қалса, залогқа қойылған зат иесіне қайтарыла ма, жоқ па? Осының жауабын айтып жібересіз бе? Ғабит

Уағалейкум әссәләм уә рахматуллаһи уә бәракәтуһ!


«Залогты» шариғатта «раһн» дейді. Бұл – қандай да бір затты кепілдікке қалдырып, қарыз алу болып табылады. Ал, сіз сұрап отырған мәселе көбіне кепілпұлға (задаток) ұқсас. Мұны шариғатта: «ъарабуун» немесе «ъурбуун» (عَرَبُونٌ = عُرْبُونٌ) дейді.


Сұрақтағы мəселеге келер болсақ, қалдырылған кепілпұл иесіне қайтарылуы тиіс. Бұл жағдайда сатушы күткендігінің ақысы ретінде кепілпұлды өзіне қалдыра алмайды. Өйткені, бұл жерде берілген кепілпұл - шындап келгенде, күткендігінің ақысы емес, саудаға түскен заттың құнының авансы іспетті саналады. Алушы затты алуға келгенде қалған сомасын төлеп, затты алады. Ал, айнып, затты алмайтын болып шешім қабылдаса, сатушы оның қалдырған кепілпұлын қайтарып беруі керек. Осы орайда, түсініспеушілік орын алмас үшін, алушыға күтетін мерзімін алдын-ала ескерткені жөн. Келісілген уақытқа шейін алушы келмеген жағдайда, затын басқаға сата беруіне құқылы[1].


[1]Мұндай сауда фиқһ ғылымында «байъуль ъарабуун», яғни, «кепілпұл саудасы» деген атаумен белгілі. Бірақ, ол сұрақтағы жағдайдан өзгешелеу. Кітаптардағы түсініктемелерге қарағанда, кепілпұл саудасында алушы қандай да бір затты сатушыдан алып (жоғарыда сұрақта зат алынбаған), орнына кепілпұл қалдырады. Егер, алушы затты сатып алуға шешім қабылдаса, тастаған кепілпұлды заттың құнынан шегеріп, қалғанын төлейді. Ал, райынан қайтып, затты алудан бас тартып жатса, кепілпұл сатушыда қалады. Ханафи, Мәлики және Шафиғи мәзхабтарында кепілпұл саудасына рұқсат жоқ. Ханбали мәзхабында, ондай сауда түріне рұқсат етілген. (Әл-Мәсуғатуль Фиқһия – 9/94 бет).

Қазіргі таңда мәзхаб ғұламаларының уәждерін зерттеп-зерделей келе Ислам фиқһ академиясы «кепілпұл саудасына» рұқсат деген пәтуа берген. Тек, келісім-шартта нақты күту мезгілі көрсетілген болуы шарт. (Халықаралық Ислам фиқһ академиясы кеңесінің сегізінші отырысы. (1993 ж.). 72 (3/8) қарар).


Абдусамат Қасым 




Көрілген: 554    Пікірлер: 0
Пікір қалдырыңыз

сенбі, 14.10.2017, 15:47

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    23 Қараша, 12:11
    Өтіріктен ауыр күнә
    6 Қараша, 12:20
    Құдайдың құдіреті
    1 Қараша, 12:15
    Дертке шипа аяттар
    27 Қазан, 12:28
    Әзілдесудің 5 әдебі
    6 Қазан, 15:20
    Қоянның еті адал ма?
    24 Қыркүйек, 18:01
    Кедейді байытқан дұға
    18 Қыркүйек, 11:49
    Дүниедегі ең қайырлы іс

    Көп ашылған Көп пікір жазылған

    2017
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    қараша
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2 3 4 5
    6 7 8 9 10 11 12
    13 14 15 16 17 18 19
    20 21 22 23 24 25 26
    27 28 29 30