Алаш үні

Айшуақ ханның құлпытасы табылды

  • Сурет Жантас Сафуллиннің парақшасынан алынды

    Сурет Жантас Сафуллиннің парақшасынан алынды

Теректі ауданы, Бекей ауылы маңындағы қорымнан 1797-1805 жылдар аралығында Кіші жүздің ханы болған Айшуақ Əбілхайырұлының құлпытасы табылып, араб қарпінде жазылған мәтіні оқылды. Бұл туралы «Жайық Пресс» медиахолдингінің бас директоры Жантас Сафуллин өзінің әлеуметтік парақшасында жазды, деп хабарлайды Baq.kz.


«Ханның құлпытасы табылды! Үш жылдық құлпытастарды зерттеу жұмысымыз бойынша үшінші ханның құлпытасын тауып, нақты өмір сүрген жылдарын анықтадық! Осыдан үш жылдай бұрын Бекей Есенгелдіұлын зерттеу барысында Нұртас Набиоллаұлы мен Бағдат Мəдиұлы Бекей ауылы маңында құлпытасы бар дегенді естіп арнайы барған. Осы сапар барысында Нұртас Набиоллаұлы Бекей қорымындағы құлпытастарды да суретке түсіре келген екен. Ол оны сол кезде фэйсбук парақшасына салған. Үш жыл өткенде фэйсбук есіне салғанда бөлісіп қайта жариялайды. Соңғы кезде құлпытас оқуға əбден машықтанған Мұратбек қажы Жахатов мүк басқан құлпытас жазуларынан Айшуақ хан Əбілхайырұлы дегенді анық оқиды. Міне, бүгін жұмыстан соң Теректі ауданы, Бекей ауылы маңындағы қорымға қайта бас тіредік», - дейді Жантас Сафуллин.




Айшуақ Əбілхайырұлының (1727-1812) құлпытасын мүктен тазартылып, аударылды. Былай жазылған екен:

қатар

1. Һуəл мулку əл-хаййул-лəззи лə иамут əбəдə /

2. Һəзəл мархад əл-мархум əл мағфур əл мабрур

3. Əбу əл-мұзафар уə əл-мансур саид баһадур хан

4. Айчуақ ибн хан Əбулхайыр ибн Хаджы

5. Сұлтан əлəиһи əл-ғафур əл рахим əл-ғуфран

6. Аллаһумма аджали əл-қабраһу раудатан мин риаддин əлджаннан

7. Уəлə Тəджали хафратин мин əл-нирану хафрат. Кəфə бил-мəут

8. Тарих 1227 сана 15 сəуірде рехлəт етді сексəн беш иашында (бүгінгі жыл санауымыз бойынша 1812 жылы 15 сəуірде 85 жасында қайтыс болған)

9. (Төренің таңбасы)


Артқы жағы:

1 Кіші иузінің қазақ халқы ішінде

2. Хүкүмет иелеиуб ханлық ішінде

3. олуб разы м.... сінде

4. етді ...

5. хайатында екі ұғлы хан олды

6. бірі Жантөре бірі Ширғазы

7. мүшəриф астанасы тағала м.....м

8. қойыбдүр енші... Алғазы сұлтан


Айшуақ Əбілхайырұлы 1797-1805 жылдар аралығында Кіші жүздің ханы болған. Хандыққа 1797 жылы 70 жасында қол жеткізіп, 78 жасында өз еркімен бас тартқан. Орнына ұлы Жантөре хан сайланған.

Осыған дейін Ақжайық ауданынан 1795-1797 жылдары хан болған Есім Нұралыұлының жəне 1805-1809 жылдары хан болған Теректі ауданынан Жантөре Айшуақұлының құлпытастары табылған болатын. Міне, екеуінің ортасында хан болған Айшуақ Əбілхайырұлының да құлпытасы табылып, аударылды. Құлпытасты аударған Мұратбек Жахатов, Қазбек Қабжан.


Сурет Жантас Сафуллиннің парақшасынан алынды


 


 


 


 




Көрілген: 2633    Пікірлер: 0
Пікір қалдырыңыз

сәрсенбі, 14.06.2017, 10:44

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    26 Шілде, 14:07
    Алашшыл азамат
    12 Шілде, 11:51
    Генерал жолы

    Көп ашылған Көп пікір жазылған

    2017
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    қараша
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2 3 4 5
    6 7 8 9 10 11 12
    13 14 15 16 17 18 19
    20 21 22 23 24 25 26
    27 28 29 30