Алаш баласы, айнаңа қара!

бейсенбі, 27.04.2017



Шежіре

ТАРАҚТЫ ТАЙПАСЫНЫҢ ШЕЖІРЕСІ

  • ©Алаш айнасы иллюстрациясы

    ©Алаш айнасы иллюстрациясы

Қазақ тарихында құписын ішіне бүгіп жатқан рулар мен тайпалар тарихы кӛптеп кездеседі. Солардың бірі және бірегейі Тарақты тайпасы. Тарақтылардың 12 атасының басты-басты бұтақтарын анықтауға белгілі жазушы, ғалым-этнограф Ақселеу Сейдімбектің жеке қорында жинақталған материалдар кӛп кӛмек кӛрсетті1. Тарақты тарихына байланысты оқырманға ұсынылып отырған осы еңбектің ғылыми бағытын нақтылай түсуде де ӛзі Тарақты тайпасынан шыққан қазақ рулары тарихын зерттеудің білгірі А.Сейдімбек қолғабысын аянып қалған жоқ. Әсіресе, ғалымның Байғозы батырға байланысты жүйеге түсірілген деректері біздің Тарақты тарихын зерттеу барысында бұл мәселеге арнайы кӛңіл бӛлуімізге ықпалын тигізді.

Тарақты шежіресін бұрынғы зерттеушілерге қарағанда әлдеқайда арнайы тиянақтаған шежіреші Шахзада қажы Махамбетов болып табылады2. Бұл кісінің еңбегін Ақселеу Сейдімбек былай деп бағалапты: “Тарақты Шахзада қажының ел шежіресіне ертеден ден қойып жүретінін жақсы білемін.

Шежіре түзу, ел ішінің ғибраты мен мол қасиетіне шын ықылас қою үлкен ыждахаттылық пен табанды еңбекті қажет ететін қиын жұмыс.

Шахзада қажының осындай қажырлы еңбегінің арқасында Тарақты руының біраз аталары айғақталып, олардың құрылымы сараланып, мол мағлұмат жинақталған.

Мұндай еңбек қазақ тарихына қатысты еңбекке сеп болумен қатар ұрпақ жадын жаңғыртып, оларды рухтандыра түсуге де жәрдемдесетініне шәк жоқ”3. Шындығында да, бұл еңбекте автор Тарақты аталарының шежірелерін біршама жақсы білетін жекелеген кісілерден алынған деректерді жүйелеп, тұңғыш рет Тарақтының 12 атасының басым кӛпшілігінің шежірелік түзілімін жасап шыққан. Әзірше осы тұрғыдан алғанда бұл еңбекке балама боларлықтай шежірелік жинақ жарық кӛре қойған жоқ.

Тарақтылардың Орта жүзге ру болып табылатындығы туралы ел арасында таралған

аңыз-әңгімелерді Г.Н.Потаниннің “Казак-киргизские и алтайские предания, легенды и сказки” атты еңбегінен табамыз. Мұнда Тарақтылардың Орта жүзге кіру тарихы және шежіре бастаулары туралы деректер баршылық4.

Қазақ шежіресі бойынша Тарақты Орта жүзде “ноқта аға” және арғынның жиені болып есептелінеді. Бұл әрине, кейінгі қазақ шежіресінде қалыптасқан тарихи мәліметтер. Ал Тарақтының шығу тегі және оның қалыптасу тарихы мүлде басқаша болуы мүмкін. Ӛкінішке орай, шежіреден басқа Тарақтының шығу тегі туралы тарихи мәліметтер сақталмаған. Сондықтан да Тарақты тайпасының тарихын білуді мақсат еткен кісілер алғаш оның шежіресімен жан-жақты айналысуы қажет.

Кезінде «Алаш» тарихи зерттеулер орталығынан жарық кӛрген кӛптомдық еңбектердегі Тарақтының ежелгі және ерте ортағасырлардағы бабаларына қатысты ғылыми болжамдарымыз және тұжырымдарымыз бұл тайпаның о бастан-ақ ӛзіндік дербес тарихы болғандығын, оның Арғын одағына кейініректе жиен ретінде тіркелгенін айқын

байқатады. Барлық негізгі шежірелер Тарақтыны Орта жүздегі дербес тайпа ретінде кӛрсетуге тырысқан. Оның үстіне бұл тайпаның бүкіл Орта жүзге “ноқта аға” болып келуі оның дербес тайпа ғана емес, қазақ билеушілеріне – тӛрелерге жақын тұрған және олардың Орта жүз жеріндегі саясатын нақты жүзеге асыратын едәуір беделді тайпа екендігін дәлелдей түседі. Солай бола тұрса да, бір таңданарлығы Тарақты тайпасының


1 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.; Сейдімбек А. Байғозы батыр //Егемен Қазақстан. 2005. 22 шілде.

2 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -Алматы, 2007.

3 Сонда, -3 б.

4 Потанин Г.Н. Казак-киргизские и алтайские предания, легенды и сказки. -Петроград, 1917. -56-57, 62 бб.


шежіресі әлі күнге дейін жүйелі түрде толық жасалмаған. Жоғарыда атап кӛрсеткеніміздей, Тарақты аталарын шежірелік тұрғыдан толығырақ тарататын жалғыз шежіре Шахзада қажы Махамбетовтің еңбегі ғана болып отыр. Ол кісіде негізінен алғанда Алакӛз, Шәуке, Қосанақ тәрізді аталардан басқа Тарақты тайпасының аталары біршама жүйелі түрде нақты таратылған.

Сондай-ақ, Тарақтының 12 атасының 8 атасының басты-басты тармақтарын анықтауға Ақселеу Сейдімбек берген материалдар кӛмек кӛрсете алады. Аталған кісілердің мәліметтерінен басқа жарияланған және қолда бар деректер Тарақты тайпасының аталарын таратып бере алмайды. Сондықтанда Тарақты тайпасының шежіресін талдауда негізгі мәліметтер жоғарыда аталған екі автордың шежірелік деректері болып табылады. Осыған байланысты алда Тарақты тайпасының шежіресіне шолу жасаған кезде осы екі автордың шежірелік мәліметтерін екшеп алып, салыстыра баяндадық. Бұл деректер негізінен бірін-бірі толық мақұлдайды, оның үстіне біздің қолымызда Тарақты шежіресін аталар бойынша жүйелеп тарататын басқа шежірелер жоқ. Мұның ӛзі шежірешілерді алдағы уақытта осы мәселеге назар аударып, ден қоюға бағыттайды дер едік. Осы айтылғандардың бәрі біздің Тарақты шежіресін талдауға байланысты мүмкіндігімізді тарылта түсті.

Мәселенің екінші жағы бар. Тарақты аталарын бүгінгі күнге дейін тарататын жалғыз шежірелік дерек – Шахзада қажы Махамбетовтың еңбегі болып табылатындықтан және бұл мәселеде онымен салыстыра қарастыратын нақты шежіре баламалары жоқ болғандықтан Тарақты шежіресін таратуда біз аталған автордың мәліметтерін түгелдей қайталап жатпай, тайпаның аталарының негізгі тармақтарын ғана атап кӛрсетумен шектелдік. Тарақты аталарының ХХ ғасырға дейінгі таратылған жүйелі шежіресімен нақты танысқысы келетін және ол мәліметтерден ӛздерінің ата-бабаларын іздестіретін азаматтарды осы Шахзада қажының еңбегімен танысуға шақырамыз. Бұдан Тарақты шежіресі осы еңбекпен шектеліп қалуы тиіс деген біржақты қорытынды туындамауы тиіс. Тарақты шежіресінің алда әлі де зерттеле беретініне және оны осы кезге дейін шежірелік мәліметтері белгісіз Қосанақ, Алакӛз, Шәуке тәрізді аталарының рулық тармақтарының айқындалатынына күмәнданбаймыз. Алайда деректердің әлі де жинақталмауына байланысты Шахзада қажының мәліметтерінің дұрыс-бұрыстығына ғылыми бағамызды бере алмайтынымызды айта кетеміз. Бұдан аталмыш шежіре авторының жазғандарына күдікпен қарау керек деген солақай шешім туындамауы тиіс. Керісінше, жоғарыда атап кеткеніміздей, құнды деректер бергені үшін Шахзада қажыға алғыс айтқанымыз жӛн.

Хатқа түскен ХІХ ғасырдағы қазақ жерін зерттеген Щербинаның 1899 жылғы экспедициясының материалдарында Тарақтының шежіресі тӛмендегіше таратылады (бұл шежірені жинауға басқалармен бірге Ә.Бӛкейханов та қатысқан)5:

 



Жоғарыда шежіре деректеріне жалпы шолу жасаған кезде шежірешілер Тарақты тайпасының 12 атасын тарататынын атап кеттік. Бұл 12 ата Қармыстан тарайтын Сары, Әлі, Қыдыр, Жәші, Апай, Тоқтауыл, Әнеуке, Кӛгедей, Әйтей, Қосанақ, Алакӛз, Шәку (Бұрғышы).

Осы тізімнің ӛзінен-ақ Тарақтының құрамына Арғын руларының кейбір аталарының рулық тармақтарының қосылып кеткенін аңғарғандай боламыз. Шәкәрім Құдайбердіұлы ӛзінің әйгілі еңбегінде Сарыға және Әліге байланысты мынадай әңгімені айтады: “Шежіре түрікті жазған Әбілғазы Баһадүр хан туысқандарымен хандыққа таласып, Үргеніштегі ӛзбектер бұзылып, үш бӛлініп кеткенде, осы Есім хан қолына келіп, тұрдым дейді. Сонда Есім хан Тұрсын ханды ӛлтіріп, Қатағанды шапты дейді. Жәрдем кӛремін деп келген хандардың жайы былай болған соң, Есім ханнан рұқсат алып қайттым дейді. Бұлай болғанда біздің 9-ншы атамыз Сарының қатыны Тұрсынханның қызы Қоңырбике сол 1628 жылы алып келінген болатын. Оны қазақтар былай айтушы еді. Атамыз Сарыменен бір туысқан інісі Әлі деген бір сартта қызметкер болып жүргенде, Есім хан Қатаған елінің ханы Тұрсынды ӛлтіріп, Ташкентті қайта алыпты деген хабар келіпті. Мұны естіген соң Әлі сарттың жемге байлаған екі атына мініп, елге қарай қашыпты. Жолда келе жатып, әкесінің ӛлгенінен бұрын сейілге шығып жүрген Тұрсынханның қыздарына жолығып, оларға сырын айтпай елге келіп, елден кісі алып барып, Айбике, Нұрбике, Қоңырбике деген Тұрсынханның қыздарын қанша нӛкер қыз һәм жасау-жолдастарыменен алып келген соң, Әліге кӛріп бастап барған жолдасына Қоңырбикені барша киім, шатыр, сайманымен берген соң, жасау киімдерін ӛзі алып, Қоңырбикені ағасы Сарыға беріпті. Сол Қоңырбикеден біздің 8-нші атамыз Кішік пенен

Мәмбет сопы туыпты”6.

Осы жолдардан аңғаратынымыз, Тарақтының ең беделді және кеңінен таралған Сары және Әлі аталары кезінде Арғын руларына да ықпалды тарихи тұлға болған. Шындығында да, шежіреге назар аударатын болсақ, Тауфиықтыдан (Тобықтыдан) – Рыспетек, одан Мұсабай, одан Сүйірбас, одан Әлі мен Сары тарайтынын кӛрер едік7. Әрине, бұл Тарақтының Сарысы мен Әлісі емес, ӛйткені, Тобықтыда Әлі - Орыс (Ырыс)

және Қаржау аталарына бӛлінсе, ал Сары – Мәмбетей, Үмбетей, Мәмбетсопы және Күшік аталарына таралып кетеді8.


 


6 Құдайбердіұлы Ш. Түрік қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі. -А., 1991. -24-25 бб.

7 Жанболатұлы М. Тобықты-Шыңғыстау шежіресі. Үш томдық. І т. -А., 2004. -23 б.

8 Жанболатұлы М. Тобықты-Шыңғыстау шежіресі. Үш томдық. І т. -23 б.


Тарақты және Тобықты тайпаларындағы осы ұқсас аталар әртүрлі тармақтарға тарала тұрса да, оларда жақындық бар тәрізді. Тегінде Әлі және Сары аталарының кейбір тармақтары Тарақты “ноқта аға” лауазымына ие болған кезде Тарақтыға қосылған болса керек. Бұған таңданудың реті жоқ. Шежіре деректерінің біразы жоғарыда айтқанымыздай, Тарақтының ӛзін және аталарын Арғынмен байланыстырады.

Қармыстың Арғыннан таралуы шежіре деректерінде былай кӛрсетіледі: Қара қожа

– Арғын, Нұржан (қыз), Ақтанберді.

Ақтанберді – Нияз – Темір – Айт - Әлім – Аллаберді – Қармыс.

Бұл ел арасынан жинаған Шахзада қажы Махамбетовтің деректік мәліметтері9. Тағы бір шежіреде Тарақтыдан тараған ұрпақ тӛмендегіше таратылады: Тарақты (Ақтанберді) – Темір – Айт – Дәлшіқара (Дәменқара) – Бүкірмұхамед (Бекмұхамед) – Алдаберді (Аллаберді) – Досымбек – Қаракелменбет – Қармыс. Бұл Медеу Сәрсекеевтің ел арасынан жинаған шежірелік деректері10.

Тарақтыдан таратылатын 12 атаның рулық таралымдары тӛмендегідей:

Қыдыр:

Ақселеу Сейдімбектің мәліметі бойынша Қыдырдан - Солтан, Қаржау, Сойдақ тарайды11. Ал Шахзада қажының мәліметі бойынша Қыдырдан – ағайынды екеу – Қаржау мен Сойдақ тарайды. Қаржаудан – Есенгелді, одан Сүтемген, Меңлібай, Құттыбай. Сүтемгеннен – Наймантай, Құрмантай, Жиенбай, Жантүгел, Байтүгел тарайды. Наймантайдан – Есілбай, Есқара, Жанқара, Бұйрақозы, Байқозы, Балақозы, Аққозы, Атақозы таралады12. Ел аузындағы кейбір шежірелерде Қыдырдан – Қаржау мен Солтан тарайды. Солтаннан – Есенгелді, ал одан Сүтемген, Меңлібай, Құттыбай таралады13. Бұл мәліметтердің қайсысы дұрыс дегенге келер болсақ, алғашқы екі автордың мәліметтері қисындырақ тәрізді болып кӛрінеді.

Шахзада қажы таратқан Наймантай батырдың шежіресі жоғарыда қысқаша айтылып кеткен болатын. Тарақтының осы атасынан күллі қазаққа әйгілі би-шешендер шыққан. Солардың ішінде әсіресе, ерекшеленетіні ХХ ғасырдың бас кезінде Үш жүзге билік айтқан Шілмәмбет би. Оның шежіресі Шахзада қажының жинаған дерегі негізінде былай таратылады: Қыдыр – Қаржау – Есенгелді – Сүтемген – Наймантай – Жанқара – Сары – Қарауыл – Шілмәмбет14. Ел аузындағы әңгімелерден кӛптеп жиналған деректер

Шілмәмбеттің сӛзге ұста, кемеңгер тұлға болғанын дәлелдейді. Біздің қолымыздағы мәліметтер бойынша Шілмәмбет Қарауылұлы 1836 жылы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданында туылған екен. 1916 жылдың кӛктемінде Мойынқұм жайлауында дүниеден ӛтіпті. Ол кезінде Құлыншақ, Молдамұса, Майлықожа, Мәделі, Қызылжырау, Зұлпықар ақын тәрізді кісілермен сӛз жарыстырса керек15.

Осы Тарақтының атасынан сонымен қатар Тұяқ шешен елге әйгілі. Тұяқ Құмалақұлы (туған, ӛлген жылдары белгісіз) бұрынғы Ақмола дуанында туып, кейін Сарысу бойында ғұмыр кешкенге ұқсайды. Тұяқ шешеннің елге қамқор, аса тапқыр, ойы жүйрік, сондықтанда халыққа беделді тарихи тұлға болғаны белгілі. Біздің қолымыздағы Шахзада қажының шежіресі Тұяқтың шығу тегін былай таратады: Қыдыр – Қаржау – Есенгелді – Меңлібай – Бостан – Құмалақ – Тұяқ16. Сонымен қатар Тарақтының осы Меңлібай атасынан кезінде Шалқар шешен шыққан болатын. Ӛкінішке орай, оның ӛміріне байланысты тарихи деректер тым аз.


Жәші:


9 Махамбетов Ш. Тарақты – Орта жүздің ноқта ағасы. -24 б.

10 Сәрсекеев М. Тарақты және Қаракесек шежіресі. Алматы,1999

11 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

12 Махамбетов Ш. Тарақты – Орта жүздің ноқта ағасы. -137, 141, 149 бб.

13 Бейсенбайұлы Ж. Қазақ шежіресі. -121 б.

14 Махамбетов Ш. Тарақты – Орта жүздің ноқта ағасы. -8 б.

15 Тӛреқұлұлы Н. Қазақтың 100 би-шешені //Қазақ әдебиеті. 25 маусым 1993 жыл. -25 б.

16 Махамбетов Ш. Тарақты – Орта жүздің ноқта ағасы. -9 б.


Ақселеу Сейдімбек Тарақтының Жәші атасынан Жәдікті, Бейімбетті, Қарышты, Тоққожаны, Толсоқты, Байқожаны таратады17. Ал, Шахзада қажының мәліметінде Жәшіден – Жәдік, Бейімбет, Қарыш үшеуі тарайды18. Шежіреші Жәдіктен - Әндіқожа, Байқожа, Тоққожаны таратады. Тоққожадан – Толсоқ, Тайқожа, Маман, Темірші тарайды19.

Әлі (Көпсары):

Тарақтының Әлі атасынан Ақселеу Сейдімбек Жантуды, Атанды, Жантоқаны, Бӛкейді таратады20. Ал Шахзада қажы Әліден – Жанту, Жантоқа, Баянқарт, Шегір, Қызданды таратады21. Тарақтының бұл атасынан Еуропаға қазақ әнін алғаш естірткен Парижде, Майн-Франкбургте, Мәскеуде шырқата ән салып, қазақ ӛнерін кеңінен насихаттаған майталман әнші Әміре Қашаубайұлы шыққан. Оның шежіресі былай таратылады: Әлі – Жанту – Атан - Әлмәнбет – Есенәлі – Шәку – Қашаубай - Әміре22.

Сары:

Ақселеу Сейдімбек Тарақтының Сары атасынан – Ақымбет, Тоқымбет, Жауқашар, Есімбет, Асқат, Тӛлеш деген рулық тармақтарды таратады23. Ал Шахзада қажыда Сарыдан – Ақымбет пен Тоқымбет тарайды. Ақымбеттен – Бешей мен Кӛшей, Тоқымбеттен – Сүйлес және Бӛлек тарайды. Мұнда Жауқашар есімі жоқ24.

Әйтей:

Тарақтының бұл атасынан Ақселеу Сейдімбек Арыстанбай және Жанай ру тармақтарын таратады25. Ал Шахзада қажының мәліметтерінде Әйтейден – Жанай, Арыстанбай, Жанбай, Үйсінбай тарайды26.

Қарашие (Көгедей):

Кӛгедейден Ақселеу Сейдімбек бір ғана Былықты таратады27. Ал Шахзада қажының мәліметтері бойынша Қарашиеден (Кӛгедейден) – Былық, Келіс, Жәдік үшеуі таратылады28.

Апай:

Ақселеу Сейдімбектің мәліметтері бойынша Апайдан – Жылқыайдар, Қойайдар, Әліайдар, Орыс ру тармақтары тарайды29. Шахзада қажының мәліметтері де осы деректерді растайды30.

Тоқтауыл:

Ақселеу Сейдімбектің мәліметі бойынша Тоқтауылдан – Тӛлеш, Жұлдыз, Жұмыр, Дау, Қарға, Ақыл, Есет, Тілеуімбет, Еден, Жапалақты таратады31. Ал Шахзада қажының мәліметтері бойынша Тоқтауылдан – Жұлдыз, Жұмыр, Қарға, Ран, Ақыл, Есет, Тілеуімбет, Еден, Жапалақты таратады32.

Алакөз, Қосанақ және Шәуке:

Тарақтының бұл аталары туралы шежіре деректері жоқтың қасы. Осы тайпаның

шежіре деректерін жинаумен айналысып жүрген азаматтар әзірге осы тайпаға байланысты шежіре мәліметтерін жариялай қойған жоқ. Ақселеу Сейдімбек ӛзінің мәліметінде бұл ата


17 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

18 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -178 б.

19 Сонда, -158, 166, 169 бб.

20 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

21 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -95 б.

22 Сәрсекеев М. Тарақты және қаракесек шежіресі. -26 б.

23 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

24 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -24, 88 бб.

25 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

26 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -218 б.

27 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

28 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -209 б.

29 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

30 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -191, 194 бб.

31 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

32 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -196 б.


“Жиделібайсында сегіз болыс ел болып, ӛзбек пен түркменге сіңіп кеткен” дегенді айтады33.

Келіс (Әлеуке):

Тарақтының бұл атасына байланысты жалғыз мәлімет Шахзада қажы жинастырған

және жариялаған шежірелік деректерде ғана кездеседі. Мұнда Қармыстан - Әлеуке, одан Сүгірәлі, одан Кӛбей мен Ебей тарайды. Ал Кӛбейден – Қарпысбай, Алпысбай, Ӛтеу ұрпақтары таралады. Ебейден – Елқонды, одан Тұяқ, одан Мұса, Ізбасар, Елжан таралады34.

Шежірелік деректерді айқындай түсуде Тарақтыдан шыққан атақты Тұяқ шешеннің жырмен жазылған мәліметтері кӛмектесетінін айта кеткен жӛн. Онда Тарақтының қыздарынан туған атақты адамдар тӛмендегіше сипатталады:

Қаз дауысты Қазыбек би О да менің жиенім Қаракерей Қабанбай

О да менің жиенім

Қанжығалы Бӛгенбай О да менің жиенім Шақшақұлы Жәнібек О да менің жиенім Ошақтыда Сапабек

О да менің жиенім Қарсендегі ер Кӛпбай О да менің жиенім Тобықтыда Құнанбай О да менің жиенім

Дәулет, Байзақ Мәмбет О да менің жиенім Дүкенұлы Ықылас

О да менің жиенім

Ботбай-шымыр Спатай О да менің жиенім Шұбыртпалы Ағыбай

О да менің жиенім35.

Осы деректер Тарақтыдан тараған атақты адамдар арасында бүкіл қазаққа белгілі, мақтаныш етуге татырлық әйгілі азаматтардың кездесетінін аңғартады. Оларды талдап жату әрине, біздің міндетіміз емес.

Тарақтының шежіресіне жасалған шағын талдау бізді мынадай қорытындыға алып келді. Бұл тайпаға байланысты шежіре деректері әлі де толық жиналмаған. Бір кездері оның құрамына кірген аталардың кейбірінің шежірелері мүлде белгісіз. Осының бәрі Тарақты тарихын зерттеуді күрделендіре түседі. Кезінде ӛзі де осы тайпадан шыққан Ақселеу Сейдімбек ел арасын аралап, шашырап кеткен Тарақтылардың шежіресін бір ізге түсіруге барынша күш салған еді. Біз ӛзіміздің Тарақтыға байланысты зерттеулерімізді жүргізгенде Ақселеумен тығыз қарым-қатынаста болып, жұмыстар жасаған едік. Ахаң Тарақтының толық тарихының жеке жазылғанын армандаушы еді. Алайда қолда жинақталған деректердің тапшылығы мұндай іргелі жұмысты дүниеге келтіруге мүмкіндік бере қойған жоқ. Сондықтанда кӛптомды қазақ ру-тайпаларының тарихын жазған кезімізде Тарақтыны Арғын тарихына қосып жазуға мәжбүр болдық. Солай бола тұрса да жаңа тарихи деректер табылып жатса, тарихшылар бұл тайпаның тарихын бір ізге


33 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.

34 Махамбетов Ш. Тарақты - Орта жүздің ноқта ағасы. -215-216 бб.

35 Ақселеу Сейдімбектің жеке қоры.


түсіріп, жүйелі де толығырақ жазуды алда қолға алулары керек. Сонда Ахаң бастаған іс баянды бола түсер еді.


enu.kz

Автор: Т. Омарбеков, Алматы




Көрілген: 8834    Пікірлер: 3
Пікірлерді оқу (3) preloader

жұма, 07.11.2014, 09:10

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    13 Мамыр 2015
    Сунақ шежіресі
    29 Сәуір 2015
    АЛШЫН ШЕЖІРЕСІ
    24 Сәуір 2015
    Шежіре-Қарақалпақ
    6 Сәуір 2015
    Шежіре-Қарайымдар
    30 Наурыз 2015
    Шежіре - Бақсайыс
    20 Наурыз 2015
    Түрікмендер
    13 Наурыз 2015
    Шежіре- Сахалар
    10 Наурыз 2015
    Шежіре-Қарашайлар
    2 Наурыз 2015
    Шежіре-Құмықтар
    25 Ақпан 2015
    Шежіре-Қашқайлар
    18 Ақпан 2015
    Шежіре - Тывалар
    29 Қаңтар 2015
    Шежіре: ТӨЛЕҢГІТ
    23 Қаңтар 2015
    Өміртай шежіресі
    13 Қаңтар 2015
    Матай
    9 Қаңтар 2015
    Шежіре - АЙҚЫМ
    30 Желтоқсан 2014
    Фотосы бар материал Түркілер
    26 Желтоқсан 2014
    Кіші жүз таралымы
    22 Желтоқсан 2014
    Шежіре- Қайшылы
    20 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Қожалар
    12 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Қызылқұрт руы
    12 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Масқар
    10 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Таз
    9 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Жетімдер
    6 Желтоқсан 2014
    Шежіре — Бура
    4 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Шыбыл руы
    3 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Ителі
    2 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Жәдік әулеті
    28 Қараша 2014
    Шежіре - Кердері
    25 Қараша 2014
    Шежіре - Есентемір
    24 Қараша 2014
    Шежіре - Жастабан
    21 Қараша 2014
    Шежіре - Қараш
    20 Қараша 2014
    Шежіре - Бағаналы
    19 Қараша 2014
    Шежіре - Балталы
    18 Қараша 2014
    Шежіре - Шегір
    17 Қараша 2014
    Шежіре - Жаманбай
    14 Қараша 2014
    Шежіре - Ноғай-Қазақ
    13 Қараша 2014
    Шежіре - Атығай
    12 Қараша 2014
    Шежіре - Абақ Керей
    11 Қараша 2014
    Шежіре - Шымыр
    10 Қараша 2014
    Шежіре - Ысық
    5 Қараша 2014
    Шежіре - Тобықты руы
    31 Қазан 2014
    Шежіре - Ботбай руы
    30 Қазан 2014
    Шежіре - Матай руы
    27 Қазан 2014
    Шежіре - Үйсін
    23 Қазан 2014
    Шежіре - Байбақты
    22 Қазан 2014
    Шежіре - Жаппас
    20 Қазан 2014
    Шежіре - Кете
    17 Қазан 2014
    Шежіре - Алаша
    15 Қазан 2014
    Шежіре - Шекті
    14 Қазан 2014
    Шежіре - Шөмекей
    10 Қазан 2014
    Шежіре - Табын
    8 Қазан 2014
    Шежіре - Жетіру
    7 Қазан 2014
    Шежіре - Тама руы
    6 Қазан 2014
    Беріш руы
    3 Қазан 2014
    Шежіре - Байұлы
    1 Қазан 2014
    Шежіре - Әлімұлы
    29 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Адай руы
    26 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қыпшақ руы
    25 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Арғын руы
    24 Қыркүйек 2014
    Шежіре- Уақ руы
    22 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қоңырат руы
    19 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Керей руы
    17 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Шапырашты руы
    15 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Шанышқылы руы
    11 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Ысты руы
    10 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қаңлы руы

    Көп ашылған Көп пікір жазылған

    2017
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    сәуір
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    10 11 12 13 14 15 16
    17 18 19 20 21 22 23
    24 25 26 27 28 29 30