Жаңалықтар

Шаңырақты шайқалтпаудың әдісі

  • Шаңырақты шайқалтпаудың әдісі

    Шаңырақты шайқалтпаудың әдісі

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік әлеуметтік саясатының басым бағыты &ndash азаматтардың неке­отбасы қатынастары болып табылатыны белгілі. Дамудың қазіргі кезеңінде отбасы әлеуметтік және рухани институт ретінде өзгерістерге ұшырады, тіпті отбасылық дағдарыс туралы айтуға болады. Заңды түрде бекітілмеген ажырасулар мен заңсыз өмір сүру саны өсуде. Неке заңды күші жоқ және тиісті құқықтық салдарлар туғызбайтын діни жоралар бойынша жасалады. Толық емес отбасылар мен некеден тыс туылған балалар көбейіп жатыр. Соңғы жылдары Қазақстанда, посткеңестік кеңістіктегі өзге елдердегідей неке қию деңгейінің тұрақты төмендеуі, ажырасу санының артуы байқалады.

Мәселен, 2019 жылғы бірінші тоқсанның статистикалық деректеріне сәйкес ҚР бойынша жасалған некелер саны 27,9 мыңды құрады, бұл өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 1,8% ­ ға аз. Бұл ретте қалалық жердегі некелердің үлесі ауылдық жерден 2 есе жоғары. Ажырасулар санының артуы ел үшін маңызды мәселе болып табылады. Егер 2017 жылы ажырасудың 55 мың фактісі немесе тіркелген некелер санының 39% болса, 2019 жылы 60 мыңға жуық немесе 43% болды. Өз кезегінде, 2020 жылдың тоғыз айында алименттерді өндіріп алу туралы атқарушылық іс жүргізу статистикасы Алматы облысының жеке сот орындаушыларының орындауында 21,4 мың құжат болғанын көрсетеді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 8,7% ­ ға артық. Алименттерді өндіріп алу туралы статистикалық деректер бойынша бұл көрсеткіш 20 мыңнан астам баланың тағдырына алаңдаушылық туғызады. Себебі ол 40 мыңға жуық ата­ананың баланы күтіп­бағу жөніндегі келісімге қол жеткізбегенін көрсетеді. Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, алимент қатынастарының туындауын болдырмайтын &ndash бақытты отбасын құрудың келесі ЖЕТІ әдісін қарастыруды ұсынамыз.

Бірінші. Азаматтық хал актілерін тіркеу органдарының (АХАТ) жас жұптармен бақытты отбасын жоспарлау және құру әдістері туралы мазмұнды консультациялық әңгімелер немесе семинарлар өткізу тәжірибесін әзірлеу. Қазіргі уақытта отбасын жоспарлау бағдарламалары отбасын дамыту стратегиясының маңызды бөлігі болып саналады. Отбасын жоспарлау гендерлік теңдік, репродуктивті денсаулық, жыныстық білімге қолжетімділік сияқты салаларда артықшылық береді. Жоспарлау әдістері мен тәсілдері жас жұбайларға отбасылық құндылықтарды дамытуға және нығайтуға, ата­ананың беделін арттыруға, жас отбасындағы түсінбеушіліктерді сақтауға, жеңуге, бір­бірін тыңдауға және естуге үйренуге көмектеседі, осылайша ерлі-зайыптылар ғана емес, балалар да жайлы қарым­қатынаста болады. Асығыс неке құрудың және оны үлкен қателікке айналдырудың себептерінің бірі - өздерін түсінбеушілік. Өздеріңіз білетіндей, жастар қолайлы серіктеске қараған кезде, оларға қойылатын талаптар өте анық емес (мысалы: мен жақсы, көңілді, тартымды және саяхатқа дайын адамды тапқым келеді). Бұл тілектер нақты емес, сонымен олар бақытты болуға үміттеніп, серіктестер шынымен талап ететін нәрселермен тығыз байланыста жоқ. Осыған байланысты жас жұбайлардың міндеті - серіктестің табиғи сезімдерін анықтауға көмектесетін бір­бірінің тұтқаларын табу. Неліктен олар қандай іс-әрекеттерден немесе сөздерден кейін пайда болатынын және ең бастысы адамдардың қандай түрі ұқсас реакцияны тудыратынын және керісінше адамды тыныштандыратынын түсіну қажет. Жақсы серіктестік - бұл екі сау адамның арасында пайда болатын нәрсе. Егер салауатты қарым­қатынас тәжірибесі болмаса, адам «сүйікті болу» сезімін қана ғаттану сезімімен байланыстырмауы мүмкін.

Екінші. Халықтың ерлі­зайыптылық өмір мәселелеріндегі сауаттылығын арттыру. Әдебиет пен БАҚ арқылы ерлі­зайыптылардың жағымды бейнесі және олардың үйлесімді неке қатынастарын жариялау. Көптеген отбасылық жанжалдардың негізінде әлеуметтану, медицина, сексология, психология, этика, экономика және т.б. салаларында ерлі­зайыптылық өмірде қажетті тиісті білімнің болмауы жатыр. Сондықтан мектептерде, университеттерде, кәсіпорындарда және т.б ерлі­зайыптылық өмір мәселелері бойынша сабақтар жүргізуді неғұрлым жоғары деңгейге қою орынды болар еді. Ерлі­зайыптылардың қажеттіліктері әртүрлі және олар әлемді басқаша көретіні түсінікті. Бірақ дұрыс құрылған қатынастар көбінесе ынтымақтастық болып табылады. Мәміле немесе ымыраға келу емес, бір­бірінің мүмкіндігіне үйлесімді қосымша ретінде қарау. Үйлесімді қарым­қатынас бір­біріне деген нәзіктікте, сенімділікте, қамқорлық пен жақын болуға, бір­бірін қорғауға және қолдауға дайын екендігінде көрінеді. Мысалы, ер адамның басым қасиеті - өзін дұрыс санау, көшбасшы болу және сол сияқты қабылдану. Ал әйел оған көшбасшылық пен көшбасшылық құқығын бере отырып, оның артынан жүруге мүмкіндігі бар. Және мұның қорлауға ешқандай қатысы жоқ екенін түсіну керек. Бұл адамды ең жақсы деп таңдап, өзіңін таңдауыңа адал болып, оған және оның шешімдеріне сеніп, ең жақсының артынан жүру деп ұстануы керек. Қиын кезеңдерде күйеуіне қолдау көрсетуді тоқтату - отбасылық бақытты еселей түседі.

Үшінші. Ерлі­зайыптылардың үйлесімді отбасылық рөлдері мен еңбек қызметін насихаттау. Айта кету керек, мектептерде де, жоғары оқу орындарында да, тіпті кейбір отбасыларда да жастардың отбасылық өмірден гөрі кәсіби жағына көбірек көңілін бөлгіздіреді. Ерлер мен әйелдердің отбасылық рөлдері мен еңбек қызметінің үйлесімді сәйкестігін, сондай­ақ жұмыс істейтін әйел­аналардың беделін көтеруді насихаттау нәтижесіз қалмайтын сияқты. Біз атаған шаралар болашақ құрылысшылар ұрпақтарының толыққанды үйлесімді дамуы үшін және маңызды болып табылатын қолайлы салауатты отбасылық атмосферамен тұрақты некеге тұру үшін қажет. Тарихи дәстүрлер мен мәдени нормаларға байланысты отбасындағы балаларға қамқорлық жасаудың негізгі уақыты әйелдерге жүктелді. Көптеген жылдар бойы әйелдер ерлермен тең дәрежеде жұмыс істесе де, отбасылық міндеттерді қайта бөлу, ерлер мен әйелдер арасында болмады, бұл әйелдерге екі есе жүктеме жүктеді. Әрбір әйелдің таңдау құқығы, мансап құруға, отбасымен айналысуға немесе осы екі процесті біріктіруге құқығы бар. Өзінің еңбек әлеуетін іске асыру үшін әйелдерге отбасы мен жұмыс теңгерімін сақтаудың тиімді тетігі қажет. Мемлекет отбасын құрғысы келетін және мансабын дамытқысы келетін әйелдерге барлық қызметін сәтті үйлестіруге мүмкіндік беретін бірқатар шаралар мен кепілдіктерді енгізуі керек.

Төртінші. Жастардың санасына ресми некенің оң бейнесін және оның жағымды артықшылықтарын жеткізу. Ресми неке АХАТ органдарында неке қиюды және жаңа отбасының мемлекет қорғауында болуын көздейді. Некеден кейін адамдар өздері үшін ерлізайыптылар - жаңа мәртебеге ие болады. Сол сәттен бастап олардың қатынастарына жариялы - құқықтық негіз беріледі, бұл осы қатынастарды мемлекет тарапынан да, қоғам тарапынан да тануды білдіреді. Бұл енді заңмен реттелетін бір­біріне және мемлекетке құқықтар мен міндеттердің пайда болуын көрсетеді. Қоғамның жаңа жасушасы - отбасы құрылады. Отбасылық заңнама некені тіркегеннен кейін азаматтар мен олардың балаларының отбасылық қатынастарын толық қорғайды. Ресми некеде, егер балалар некеде туылса, әке болуды белгілеудің қажеті жоқ. Ресми күйеуі мен әйелі (жұбайлары) бірінші кезектегі мұрагерлер болып табылады. Тіркелген ерлі­зайыптылардың көптеген артықшылықтары бар, мысалы, әлемнің кез­келген қонақ бөлмесінде бір бөлмеде тұру, ұшақта немесе пойызда жақын жерде орын беру. Банктер ерлі-зайыптыларға жиі және оңай ипотекалық несие береді. Неке бұзылған кезде ерлі­зайыптылар бірлесіп сатып алған мүлікке қатысты тең құқықтар алады. Ерлі­зайыптылар бір­біріне жауап береді және бір­біріне материалдық жағынан көмектесуге міндетті. Психологиялық жағынан, тіркелген неке ата­аналар мен олардың балаларының басқа азаматтармен қарым­қатынасына оң әсер етеді. Тіркелмеген неке заңды түрде ешқандай бірлескен міндеттерді тудырмайды.

Бесінші. Отбасы институтын нығайту, ерлі ­зайыптылардың еңбек әлеуетін іске асыру үшін жағдайлар жасау. Қазіргі әлемде біз өткір демографиялық проблемалармен бетпе­бет келіп отырмыз: туу деңгейінің төмендігімен жоғары өлім, толық емес отбасылар, қоғамдағы отбасылық құндылықтардың төмендеуі және тағы басқаларды айтуға болады. Бүгінгі таңда отбасы мен неке негіздері бұзылған кезде балаларды патриотизм, гуманизм, аға ұрпақты құрметтеу рухында тәрбиелеу керек, ең жақсы отбасылық, тарихи, мәдени және ұлттық дәстүрлерді жақсы білуді, жақсылық пен әділеттілікке сендіру қажет. Отбасылық дәстүрлерді жаңғыртужалпыұлттық идея. Отбасының басты құндылығы­адамдардың рухани бірлестігі. Сүйікті ата­аналар, сүйікті және қалаулы балалар ­ бұл біздің үмітіміз, бұл біздің болашағымыз. Ерлі­зайыптылардың еңбек әлеуетін іске асыру үшін жағдай жасай отырып, отбасылық кәсіпкерлікке назар аудару қажет. Сарапшылардың пікірінше, еуропалық компаниялардың шамамен 60%­ын ұрпақтан­ұрпаққа берілетін отбасылық бизнес кәсіпорындарына жатқызуға болады. Әрине, отбасылық кәсіпкерлікті мемлекет пен бизнес ­ қоғамдастық көбірек қолдауы керек, бұл бірінші кезекте отбасы мүшелерінің кәсіпкерлік қызметін дамытуға бағытталған арнайы мақсатты бағдарламаларды әзірлеуді және іске асыруды қарастырады. Отбасылық кәсіпкерлік - бұл жеке отбасы мүшесінің бизнесін ұйымдастыру немесе барлық отбасы мүшелерінің жеке меншігі. Кәсіпорын иесінің өндірістік қызметке қажетті материалдық ресурстары мен күрделі жабдықтары болуы керек және қызметін жеке бақылауы тиіс. Отбасылық кәсіпкерліктің әлеуметтік маңыздылығы БҰҰ­ның халықаралық құқықтық құжаттарында кедейлікпен күрестің стратегиялық бағыттарының бірі ретінде қарастырылатындығымен ерекшеленеді. Бірқатар батыс елдерінде отбасылық кәсіпорындардың жұмыс істеу тәжірибесімен алмасу үшін пікірталас алаңдарын ұсынатын арнайы бірлестіктер бар. Бұл халықты кәсіпкерлік қызметке белсенді тартуға, отбасылық іс дәстүрлерін дамытуға және отбасылық бизнес - әулеттерді қалып тастыруға мүмкіндік береді. Осылайша, отбасылық кәсіпкерлік қоғамдағы әлеуметтік­экономикалық жағдайды қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен бірге болашақ іскерлік ортаға бағытталған оң көзқарасты қалыптастырады. Осыған байланысты отбасылық бизнесті дамыту үшін құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық жағдайлар жасау өте өзекті болып көрінеді.

Алтыншы. Асығыс ажырасудың алдын алу, азғын өмір салтымен күресу және ерлі­зайыптылардың әлеуметтік жауапкершілігін арттыру. Асығыс ажырасудың себептерінің бірі - жас жұбайлардың бір­біріне, жаңа жағдайға (рөлдерді, стереотиптерді және мінез­құлық стильдерін өзгерту) және жаңа туыстарға бейімделмеуі. Қарым ­қатынастың жаңалығы психологиялық сипаттағы проблемалардың пайда болуына әкеледі, нәтижесінде жанжалдар, түсінбеушіліктер, келіспеушіліктер, наразылықтар және т.б. бұл шын мәнінде үлкен өмірлік тәжірибесі бар отбасылар үшін үлкен проблема, бірақ жас отбасы үшін бұл «алаңдағы» проблема. Қарым­қатынас жасау, келісу, талқылау, ымыраға келу қабілеті, тұтастай алғанда, бұл алғашқы отбасыңда ата­анамен бірге алған немесе уақыт өте келе құрылған отбасында алған дағдылар. Сондықтан ата­ аналары, ағалары мен әпкелері бар үлкен толық отбасында өскендер бірден қалыпты қарым­қатынас жасайды. Қазір бұл өте сирек кездеседі. Сондықтан, жастар жанжалды отбасылық жағдайларды сауатты шешу таланттарынан айырылды. Осыған байланысты бізге серіктесті тануда білікті көмек пен оқыту, диалог жүргізу, ымыраға ұмтылу, неке ­отбасы және жыныстық қатынастар мәселелеріне жауапкершілікпен қарау қажет. Қазақстанда ғана емес, сонымен қатар жақын және алыс шетелдерде кездесетін өзекті әлеуметтік проблемалардың бірі жанжалды және тұрақсыз отбасылардың болуы болып табылатыны баршаға мәлім. Бұл құбылыс өте күрделі және жанжақты, әлеуметтік­экономикалық, психофизиологиялық, тұрғын үй­тұрмыстық және басқа факторлармен өзара байланысты. Сондықтан, осы мәселеге жүгіну, ерлі­зайыптылардың қарым­қатынасындағы жанжалды жағдайлармен бірге жүретін әртүрлі себеп терді зерттеу отбасылық өмірдегі жағымсыз сәттерді жеңу үшін алдын­алу шараларын жүзеге асыруға ықпал етуі мүмкін. Қазіргі уақытта мемлекет бүгінгі заманғы отбасын тұрақтандыру бойынша шаралар қабылдай отырып, басты іс­шаралардың біріне, отбасылар үшін ең қауіпті және ажырасулар санының көбеюіне әкелетін маскүнемдікке қарсы күреске назар аударуы керек. Әлеуметтік саясат тұрғысынан алғанда, отбасы - бұл мүшелер неке немесе туыстық қатынастармен, сондай­ақ өмір мен моральдік жауапкершілікпен байланысты шағын топтың ерекше түрі. Отбасының негізгі әлеуметтік маңызы қоғамның халықтың физикалық және рухани көбеюіне табиғи қажеттілігімен негізделген. Өз кезегінде, әлеуметтік жауапкершілік - бұл шешім қабылдау процесінде әлеуметтік қарызды жүзеге асыру үшін осы шешімдерді қабылдайтын адамдардың немесе ұйымдардың мүдделерін ғана емес, сонымен бірге кең әлеуметтік топтардың және тұтастай қоғамның мүдделерін, құндылықтары мен мақсаттарын ескеру қажет болатын этикалық қағида. Осыған байланысты ерлі­зайыптылардың әлеуметтік жауапкершілігін арттыру отбасылық саясат пен этикалық қағидаттарды ескере отырып қажет.

Жетінші. Ауылдық жерлерде, қалалар мен аудандарда отбасын сақтау және алименттік қатынастар мәселелерінде отбасыларға көмек көрсетудің тармақталған және кәсіби жұмыс істейтін қызметін құру. Сауалнама көрсеткендей, көптеген отбасылар белгілі бір мәселелер бойынша білікті көмек алуға болатын Халықты әлеуметтік қорғау орталықтары мен басқа мекемелердің бар екенін білмейді. Неке отбасылық заңнамасы ортақ мүлікті бөлуге, еңбекке жарамсыз жұбайын, сондай­ақ кәмелетке толмаған балаларды күтіп­бағуға арналған қаражатты төлеуге қатысты неке бұзылған кезде ерлі­зайыптылар арасында туындайтын медиация тәртібімен немесе сот тәртібімен қаралатын дауларды шешуді қарастырылған. Өз кезегінде көптеген жас отбасылар қиын өмірлік жағдайда өздеріне ғана сенуге тырысатындарын айтады. Отбасының ажырасуы &ndash бұл отбасылық дисгармонияның соңы, бұл пісіп жетілген және шұғыл мәселені шешуден аулақ болуы. Ерлі­зайыптылардың қарқынды қарым­қатынасының динамикасына әсер ету тиімді алдын­алу шарасы болар еді. Осыған байланысты неке отбасы кенестерінің қызметі өзекті және қажетті болып көрінеді. Қарама­қайшылықты әлеуметтік­демографиялық құбылыстарды көрсете отырып, неке қатынастарының тұрақсыздығы, ажырасулардың едәуір саны және балалары бар толық емес отбасылардың жоғары үлесі. Оларды, әдетте, қазақстандық транзиттік экономикамен бірге жүретін және отбасының негізгі функцияларын іске асыру тетігіндегі елеулі іркілістер туралы мәлімет беретін дағдарыстық көріністердің қатарына жатқызуға болады. Сонымен қатар, жоғарыда аталған дағдарыстық құбылыстар бүгінгі күннің ең өткір сын­қатерін құрайды, оны қоғам түсінуі керек және оған тиісті түрде жауап беруі қажет.

Жеке сот орындаушыларының палатасы жоғарыда көрсетілген шараларды ұсына отырып, отбасылық қатынастардың тікелей қатысушысы бола отырып, азаматтардың неке және отбасылық қатынастарын жақсартуға және даулы алименттік қатынастарды азайтуға үміттенеді. Бұл ретте Алматы облысы жеке сот орындаушыларының өңірлік палатасы пікір алмасуға, сондай­ақ алимент өндіру мәселелері бойынша барлық азаматтармен ынтымақтастық орнатуға дайын екендігін білдіреді. Отбасы - сыйластық пен жарасымдылықтың мекені болуы тиіс. Шаңырақтарыңыз шайқалмасын!

Мұхтар БАЙҚУЛОВ,

Алматы облысы

Жеке сот орындаушыларының

Өңірлік палатасының басшысының орынбасары




Көрілген: 429    Пікірлер: 0

жұма, 23.10.2020, 11:35

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:

    Көп ашылған Көп пікір жазылған
    2020
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    2018
    2019
    2020
    қараша
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1
    2 3 4 5 6 7 8
    9 10 11 12 13 14 15
    16 17 18 19 20 21 22
    23 24 25 26 27 28 29
    30