Мұнай бағасы төмендеп, доллар өсуі мүмкін бе?

«Күзге қарай доллар тағы бір «мінез» көрсетеді» деген сыбыс әсіресе қарапайым жұртшылықтың дегбірін қашырды. Өйткені бірінші кезекте зардап шегетін солар. Доллар 150-ден 180-ге секіргенде «халық күнделікті тұтынатын тауарлардың, соның ішінде отандық өнімдердің бағасын тізгіндеуге барымызды саламыз» деп сендірген үкімет тіпті аймақтарда тұрақтандыру қорларын да құрған еді, алайда уәдесінде тұрмады, былайша айтқанда асау бағаны тұсаулауға шамалары жетпеді. Баға бірнеше пайызға көтерілді ақырында. Артынша жалақы көбейеді деп басу айтқан болды, алайда қымбаттаған баға мен аздап өскен жалақының арасы тым алшақ түсті. Нарық заманының парқын түсініп қалған жұртшылық оған да көнді. Енді доллар 200-ден асатыны туралы болжам расқа айналса ніл бұзылмаса да наразы халыққа қосылмайтын үн қалмас. Әрине, ұлттық банк баяғы әніне салып, «көк қағаз құны құбылмайды, теңге құнсызданбайды» деп жатыр. Алайда жыл басындағыдай ойламаған жерден «ойбайлатып» жатса, оған да таң қалмаймыз. Бірақ... «Алаш айнасы» осы өзекті мәселеге қайта айналып соққанды жөн көрді.

Ілияс Исаев, экономист-сарапшы:
– Доллар қымбаттайды. Мұнайдың бағасы төмендеуі мүмкін деген болжам шындыққа айналып барады. Ал мұнай бағасы арзандаса, әлбетте доллар қымбаттайды. Ол заңдылық. «Дүниежүзілік өндірісте мұнай артық шығарылып қойды. Қор жеткілікті. Мұнайды тұтынушы елдің негізгісі – Қытай десек, Қытайдың экономикасы келешекте құлдырауы мүмкін» дейді әлемдік сарапшылар. Менің де ойым осыған саяды, яғни мұнай бағасы төмендесе, доллар міндетті түрде күш алатын болады. Доллар қымбаттаса халықтың байбалам салмағандары жөн. Мынаны ескерген абзал: Әемдік нарықта біздің ұлттық қорымыз теңіздің тамшысындай ғана. Былайша айтқанда, ЖІӨ бар болғаны 230 миллиард долларды құрайды. Білсе білсек, Америкадағы бір адамның байлығы бұл. Біз долларға тәуелдіміз. Біз әлемдік нарықтың ықпалынан шыға алмаймыз, себебі уақыт озған сайын жаһандық экономика интеграцияланып барады. Сондықтан да, елдің кез-келген жағдайға дайын тұрғандары дұрыс.
Мұнай демекші, осы тұста айта кетейік, АҚШ-тағы «қара алтынға» деген сұраныстың төмендеуі нарыққа айтарлықтай әсер етсе керек. Нақтырақ айтсақ, 400 мың баррельге дейін азаяды деген деп отырғанда АҚШ-тағы мұнай қоры керісінше өткен аптада 579 мың баррельге артқан. Бұл бүгінгі жағдай. «Алдағы уақытта да мұнай бағасы құлдырауы әбден мүмкін» дейді сарапшылыр. Өйткені Ливия мұнай өндірісін екі есеге арттыратын аш-Шарара кен орнын іске қосты. Saxo Bank сарапшыларының мәліметінше, еуропаны ірі экономикалық дағдарыс жайлап, акциялар минусқа дейін төмендеуі мүмкін. Алтын тағы да қымбаттап, мұнай бірден арзандап кетеді. Олардың айтуынша, әлемдік мұнай нарығында қазір өтпелі кезең. Нақтырақ айтқанда, АҚШ, Канада және Сауд Арабиясында мұнай өндірісі көлемі артқан.

Автор: Ләззат Билан