Алаш үні

1925 жылы Петропавлды «Қызыл-Жар» деп атау туралы шешім қабылданған

  • https://abai.kz/

    https://abai.kz/

Сойы бөлек Ресейдің іргесінде жатқан солтүстіктегі бірнеше қаланың атауын қазақшалау жайлы көптен бері айтылып келеді. Әсіресе, Павлодар мен Петропавл сынды ірі қалалардың әлі күнге орыс апостолдары Павел мен Петрдің атымен аталып жүргені көптің өкініші.

Қазақстанның байырғы тұрғындары Павлодар қаласын Кереку, Петропавл қаласын Қызылжар деп атағанды жөн көреді. Бірақ аталған екі қалаға тарихи атауларын қайтару оңай шарауа болмай тұр. Қала аты түгіл, кішігірім көше атауын ауыстыру үшін де әркімнің қас-қабағына қарайлап жүретін қазақ билігі бұл мәселеде мүлде жалтақойлық танытып отыр.

Тәуелсіздік алғанымызға 30 жылға жуықтаса да Павел мен Петрге әлі күнге әліміз келмейді. Қазақ билігі Павлодар мен Петропавлды қазақшалай алмай жүргенде, ғалымдар осыдан 95 жыл бұрын жарияланған құжатты тауыпты. Ол құжатта жазылуынша, 1925 жылы сол кездегі билік Петропавлды Қызыл-Жар деп атау туралы ресми шешім қабылдаған екен.

Бұл құжаттың табылғанын тарих институтының директоры, профессор Зиябек Қабылдинов растап отыр. Ол кісінің айтуынша, 95 жыл бұрын большевиктер істеген істі, бүгінде Тәуелсіз қазақ билігі істей алмай отыр.

Зиябек Қабылдинов, т.ғ.д., профессор:

- 1925 жылдың 18 шілдесінде Ақмола губерниялық атқару комитеті Президиумының әкімшісі Н.Курочкин қол қойған (ол кезде Петропавл қаласы провинция орталығы болған) құжатта қаланың Қызыл-Жар болып өзгеруі туралы шынайы тарихи қаулы шығарылған. Бұған себеп, қала қасиетті Петр мен Павлдың құрметіне Петропавл деп аталған. Бұл атауда діни мән болғандықтан, сол кездегі заман талабына сай келмеген (РФ Мемлекеттік мұрағаты, Ф.5677, оп.6, д.427).

Осыны ескере отырып, олар Қазорталық атқару комитетіне өтініш жолдайды. Өтініш сол кездегі республика орталығы Қызылорда қаласына жолданады. Бұл өтінішті Қазорталық атқару комитеті төрағасы Мыңбаев пен хатшы Аралбаев та қолдайды. Әрі сол жылы шыққан республика картасында Петропавл өңірі Қызыл-Жар деп көрсетіледі.

Ол кезде қаладағы қазақтардың үлесі 10 пайызға да жетпейтін. Оның үстіне бодан елміз, тәуелсіздігіміз жоқ, конституциямыз жоқ. Соған қарамастан орыс азаматының қолынан қала атын қазақшалау туралы ұсыныс шығып, ол шешім қабылданған. Ал біз Тәуелсіз ел бола тұра, ширек ғасыр бойы қала атауын қазақшалай алмай отырмыз. Менің ұсынысым, келесі жылы біз сөз етіп отырған құжаттың шыққанына 95 жыл толады. Соған орай Петропавл қаласының тарихи атауын қайтарып берсек ешкім қарсы болмас еді...

Қуаныш Қаппас
Abai.kz 




Көрілген: 765    Пікірлер: 0

бейсенбі, 19.12.2019, 13:25

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    25 Шілде, 11:21
    Алтын кілт
    10 Шілде, 15:16
    Әуезов Америкада
    30 Маусым, 10:29
    Ұлы империя мұрагері
    17 Маусым, 16:39
    Абайдың атын қимайды
    15 Маусым, 12:32
    Әлем таныған Абай
    12 Маусым, 16:35
    Абай және Бауыржан
    8 Маусым, 14:21
    Абай және Мұстафин
    26 Мамыр, 16:22
    Бозбала Бейсен
    19 Мамыр, 16:42
    Өнеге-өмір

    Көп ашылған Көп пікір жазылған
    2020
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    2018
    2019
    2020
    тамыз
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    10 11 12 13 14 15 16
    17 18 19 20 21 22 23
    24 25 26 27 28 29 30
    31