ӘКЕСІНЕ ҚАТЫН ІЗДЕГЕН БАЛА

12 наурыз 2021, 10:45

Кеше Дәурен екеуміз телефондасып, біраз сөйлестік. Өткен-кеткенді еске алдық. Сосын бүгінгі күнге ауыстық. Ұлы Ғалымжан үйленуге талап қылып жүр екен.
...Ғалымжан мектеп табалдырығын Ақтөбеде аттаған. Отбасым Алматыдан әлі көшіп келе қоймаған мен ол кезде Дәурендермен бірге тұратынмын. Бұған дейін ата-әжесінің қолында, таудағы үйде тұрған, етектегі ауылға да бірер рет қана түскен Ғалымжанға қала өмірі өте ауыр тиді. Абай мен Ілиястың өлеңдерін жатқа соғатын, мақалдатып, түйдек-түйдек сөйлейтін оның қабағы біз жұмыстан келгенде ғана ашылатын. Ол сөйлеп кеткенде біздің аузымыз ашылатын. Құдды алты жастағы... "ақсақал". Тұспалдап, астарлап сөйлейді. Айтпақшы, бұл кісінің тілдік қорында әйел деген сөз жоқ - "қатын". "Есіктің алдында бір қатын орысша сөйлеп ұрысты", "дүкендегі қатын былай деді..." т.б. Сірә, атасы солай сөйлейтін болса керек.
...Үйме табақ етті соғып алған Дәурен екеуміз көңілденіп, әңгіме айтып отырмыз. Күні бойы ешкімді көрмей, әбден іші пысқан Сандуғаш сыңғырлай күліп, біздің әңгімемізге жиі араласады. Бір кезде төрде отырған Ғалымжан кішкентай жұдырығымен үстелді қойып қалсын:
- Әй, қатын деген байы сөйлеп жатқанда, сөзін бөлмей, өз ісімен айналыспай ма екен, а?
Сасып қалдық. Дәурен екеуміз төмен қарап мырс еттік. Сандуғаш шәйнекті іле салып, ас бөлмеге жөнелді. Ғалекең екеумізге кезек-кезек қарайды. Сірә, "қатынды басына шығарған" әкесі мен оған қосыла жырқылдап отырған маған ызасы келіп отыр.
- Ғалеке, - дедім мен дереу ес жиып, - Өте дұрыс істедің. Анда-санда бетінен қағып қоймасаң, бұл әйел... то есть, қатын деген өте қиын халық...
Алты жастағы... "ақсақал" үндер емес. Ашуға булығып, тығылып отыр.
- Мәселе былай, - дедім сосын әрі қарай отқа май құя түсіп. - Сенің шешең аса жақсы адам емес. Ылғи әңгімеге араласады да отырады. Сондықтан сен екеуміз әкеңе дұрыс әй..., ммм, қатын алып беруіміз керек. Келістік пе?
- Келістік, - деді Ғалекең шайын ысытып әкеліп қойып жатқан шешесіне оқты көзін қадап.
Сонымен бұл әңгіме ұмытылған. Жо-жоқ, мен екен ұмытқан. Ғалымжанның есінде екен. Бір күні Сәтжанның үйінде қонақта отырсақ, ымдап, мені шақырады. Шықтым. Көңілді.
- Бауыржан аға, таптым.
- Не таптың?
- Қатын.
- Қатыны несі?
- Өй, сіз де бір. Жүріңіз. Балконға қарай сүйрей жөнелді. Шықсақ, Ақтөбедегі журналист қыздардың бірі тұр. Күле-күле, көзінен жас ағып кеткен. Біз шыққанда ішін басып отыра кетті. Енді қайтсін, кіп-кішкентай мұрынбоқ оңаша алып шығып: "Сіз менің әкеме қатын боласыз ба?" - деп сөз салса)))
...Міне, сол Ғалекең әкесінен қайран болмағасын, өзі үйленуге бел буыпты))). Бәрекелде, Алла құп көріп, өсіп-өнуді нәсіп еткей.

12.03.2020 ж.

Бауыржан Бабажанулы

Фейсбуктегі парақшасынан