Шежіре

Өміртай шежіресі

  • ©Алаш айнасы иллюстрациясы

    ©Алаш айнасы иллюстрациясы

Халқымыздың ұрпақтан ұрпаққа сабактап қалдырған көп дүниенің ішінде шежіренің Алатын орыны мен мәні жоғары. Халықтың өткен жолын оның ұлт болып қалыптасуын анықтайтын нақтылы дәлел. Тарихи жадымызды жаңартып, ата- бабаларымыздың өткен өмірін том-томдап болса да көз алдымызға елестете аламыз. Шежіре арқылы елдің бірлігін сақтап ынтымағын молайтқан көсемдер мен шешендерді, жауынгершілікте ерлік көрсетіп, ел іргесін қорғаған бабаларымыздың аты жөнін білеміз. Мұның бәрі Қазақ деген халықтың тарихын құрайды. Назардан тыс қалған деректерді ата-баба әруағын кастерлеген кейінгі ұрпақ әлі де шығар. Мен өзімнің естіген, оқыған деректерімді және ата-бабаларымнан қалған қол жазбаларын толықтырып өңдеп тілге тиек етіп, қалам ұшымен қағаз бетіне түсірдім.


Алаш


Алаштан – Сейтқали, Сеилхан, Жаилхан

Жаилханнан – Құдияр

Құдиярдан – (Ұзын сақал Ыбырайым) Қазақ

Қазақтан – Ақарыс, Жанарыс, Бекарыс

Ақарыстан-Ұлы жүз балалары

Жанарыстан-Орта жүз балалары

Бекарыстан –Кіші жүз балалары.


Жанарыстың екі әйелі болыпты. Бірақ екі әйелі де көпке дейін бала көтермей жүріпті.Жанарыс өмірден перзентсіз өтемінбе?-деп жүргенде бір күні үйіне ел аралап жүрген.

Алты Қожа келіп қонады. Үй ійесі қонақтарын, барынша құрметтеп, күтіп ізетпен қызмет етеді.

Бұған катты риза болған қонақтар аттанар алдында үй іиесі мен оның әйелдерін шақырып алып баталарын беріп, жаратқаннан ақниетті адал жандарға перзент беруін тілейді. Сонан соң Қожалардың тілеуі қабыл болып Жанарыстың әйелдері жыл артынан өткеріп барып арыстай алты ұлды өмірге әкеледі. Қу мазардай құлазый бастаған құтқоналары сәбиге толып, базарға куанған ата-аналары балаларына баяғы Қожалардың құрметіне қарай Қарақожа, Аққожа, Ақтамбердіқожа, Дарақожа, Смағұлқожа, Қасымқожа деген есімдер береді.


Қарақожадан –Арғын

Аққожадан – Найман

Ақтамбердіқожадан – Қыпшақ

Дарақожадан – Қоңырат

Смағұлқожадан - Керей

Қасымқожадан – Уақ тарайды.


Арғынның екі әйелі болыпты. Бірінші әйелі Ергүль, екінші әйелі Момын.

Бәйбішесі Ергүлден –Мейрамсопы деген бір ұл туады, және бір қыз туады. Мейрамсопымен бір анадан туған қыздан Тарақты туады, Тарақты Ноқта ағасы – жиен.

Арғынның тоқалы төрт ұл туады: Ақсопы, Қарасопы, Сарсопы, Тәнбісопы.

Ақсопыдан – Қанжығалы -Тобықты

Қарасопыдан – Бәсентин-Қараауыл

Сарсопыдан-Атығай

Тәнбісопыдан-Саржетім, Шақшақ тарайды.


Мейрамсопының қайын жұрты кіші жүз Алшын руынан екен. Қалындығының аты Нұрфая.

Нұрфая Алшынның ішіндегі аты шыққан Доспай деген кісінің қызы екен. Мейрамсопы осы қалындығын алуға қыс ішінде барады. Сол жолы бикешке шешесінің жоқтығын білдірмейін-деп жеңгесі Мақпалды және қызметшісі болғанбір жетім қызды Қарқабатты қоса ұзатады. Көш ілгері кетіп күйеу жігіт артта қалып көштің ізімен келе жатса көштегі үш әйел түзге отырыпты. Жолшыбай түзге отырған кім деп қараса, біреуінің зәрі тоңды бір қарыс айырып жіберген екен. Түнде қойнына жатқанда Нұрфаядан сұраса, ол Қарқабат еді дейді. Ол отырып қалып күркілдеткенде қасындағы өзіміз де шошып қаламыз, атта тас-талқан болып үркеді-депті. Елге келіп орныққан соң екі елдің арасы жау болып, қайын сіңілісін ертіп келген Мақпал еліне қайта алмай қалыпты. Сонан соң Нұрфая «Ағамның төсі тиген жеңгем еді басқаға қимаймын, өзің ал»- деп Мейрамның өзіне алдырыпты. Мына (күнді де) Қарқабатты да ал жатыры асыл, өсіп-өнейін деп тұр. «Бір жұрттан келген үш әйел өлсек те, тірілсек те бір жерде болайық»-деп оны да алғызыпты. Нұрфаядан Қуандық, Сүйіндік туады. Женгесі Мақпалдан Бегендік, Шегендік туады.

Қарқабаттан Болатқожа туады. Қарқабат өмірінде Мейрам бабамыздың етіне суық су, табанының астына төсейді екен. Құманды түнде қойнына алып жатады екен. Суға түскен сайын Мейрам: «ой, көсегең көгерсін» - деп алғысты жаудырады екен. Бұрынғының алғыс түбі – ақ май, қарғыс түбі – қара қан дейтіні сондайдан айтылған.

Болатқожаның қаракесек атануы шежіре «енші бөліс оқиғасымен түсіндіреді». Қуандық алты баласын арқа тұтып, жолы үлкендігін алға салып, өзіме бір сыбаға, алты балама алты сыбаға, қара шанырақта қалғандарына бір сыбаға – депті мыс дейді. Содан төбелес болып, Болатқожа ағайындарынан қашып, бір құлаған шым қораға тығылып және сол шымнан кесек алып соңынан куғандарды ұрып жыққан болуы керек. Міне, осы себепті Мейрамның басқа балалары Болатқожаны Қаракесек елі «Қарқабаттан ұрын шақырады екен. Қаракесек Шұбыртпалының шешесін іргелес Сүйіндіктен қолқалап алған дейді. Ал Алшын Зортұмақ дегенннің астына ат апарып, оның бәйгісіне келген күңнен Қамбар туған, бір жаугершілік кезде өнерін асыра алған олжа баласы Жалықпас деп атайды».

Мәшһур Жүсіптің шежіресі бойынша «Қаракесектің қыздай алған» қатынынан Ақша, Түйте, Туйтеден Майқы, Танас.

Майқыдан -Әлтеке, Сарым. Танастан – Тымырсық, Бөтей.

Бөтейден –Қарашор, Ақшадан – Бошан.

Бошаннан – Машай.

Машайдан – Бораншы, Бәйімбет.

Бораншыдан – Тілеулі, Сұраулы.

Тілеуліден –Кәрсөн.

Сұраулыдан – Керней.

Бәйімбеттен –Дәулет, Қояншы Тағай.

Таңайдан – Тастемір, Арықпан, Жетес, Өтес.

Өтестен-Өміртай, Жолдыбай.

Өміртайдан – Бикелді, Нұргелді, Жангелді, Қойкелді тарайды.




Көрілген: 4103    Пікірлер: 1

жұма, 23.01.2015, 15:37

Достарыңмен бөліс:

  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    13 Мамыр 2015
    Сунақ шежіресі
    29 Сәуір 2015
    АЛШЫН ШЕЖІРЕСІ
    24 Сәуір 2015
    Шежіре-Қарақалпақ
    6 Сәуір 2015
    Шежіре-Қарайымдар
    30 Наурыз 2015
    Шежіре - Бақсайыс
    20 Наурыз 2015
    Түрікмендер
    13 Наурыз 2015
    Шежіре- Сахалар
    10 Наурыз 2015
    Шежіре-Қарашайлар
    2 Наурыз 2015
    Шежіре-Құмықтар
    25 Ақпан 2015
    Шежіре-Қашқайлар
    18 Ақпан 2015
    Шежіре - Тывалар
    29 Қаңтар 2015
    Шежіре: ТӨЛЕҢГІТ
    23 Қаңтар 2015
    Өміртай шежіресі
    13 Қаңтар 2015
    Матай
    9 Қаңтар 2015
    Шежіре - АЙҚЫМ
    30 Желтоқсан 2014
    Фотосы бар материал Түркілер
    26 Желтоқсан 2014
    Кіші жүз таралымы
    22 Желтоқсан 2014
    Шежіре- Қайшылы
    20 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Қожалар
    12 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Қызылқұрт руы
    12 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Масқар
    10 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Таз
    9 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Жетімдер
    6 Желтоқсан 2014
    Шежіре — Бура
    4 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Шыбыл руы
    3 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Ителі
    2 Желтоқсан 2014
    Шежіре - Жәдік әулеті
    28 Қараша 2014
    Шежіре - Кердері
    25 Қараша 2014
    Шежіре - Есентемір
    24 Қараша 2014
    Шежіре - Жастабан
    21 Қараша 2014
    Шежіре - Қараш
    20 Қараша 2014
    Шежіре - Бағаналы
    19 Қараша 2014
    Шежіре - Балталы
    18 Қараша 2014
    Шежіре - Шегір
    17 Қараша 2014
    Шежіре - Жаманбай
    14 Қараша 2014
    Шежіре - Ноғай-Қазақ
    13 Қараша 2014
    Шежіре - Атығай
    12 Қараша 2014
    Шежіре - Абақ Керей
    11 Қараша 2014
    Шежіре - Шымыр
    10 Қараша 2014
    Шежіре - Ысық
    5 Қараша 2014
    Шежіре - Тобықты руы
    31 Қазан 2014
    Шежіре - Ботбай руы
    30 Қазан 2014
    Шежіре - Матай руы
    27 Қазан 2014
    Шежіре - Үйсін
    23 Қазан 2014
    Шежіре - Байбақты
    22 Қазан 2014
    Шежіре - Жаппас
    20 Қазан 2014
    Шежіре - Кете
    17 Қазан 2014
    Шежіре - Алаша
    15 Қазан 2014
    Шежіре - Шекті
    14 Қазан 2014
    Шежіре - Шөмекей
    10 Қазан 2014
    Шежіре - Табын
    8 Қазан 2014
    Шежіре - Жетіру
    7 Қазан 2014
    Шежіре - Тама руы
    6 Қазан 2014
    Беріш руы
    3 Қазан 2014
    Шежіре - Байұлы
    1 Қазан 2014
    Шежіре - Әлімұлы
    29 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Адай руы
    26 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қыпшақ руы
    25 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Арғын руы
    24 Қыркүйек 2014
    Шежіре- Уақ руы
    22 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қоңырат руы
    19 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Керей руы
    17 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Шапырашты руы
    15 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Шанышқылы руы
    11 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Ысты руы
    10 Қыркүйек 2014
    Шежіре - Қаңлы руы

    Көп ашылған Көп пікір жазылған
    2019
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    2018
    2019
    маусым
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2
    3 4 5 6 7 8 9
    10 11 12 13 14 15 16
    17 18 19 20 21 22 23
    24 25 26 27 28 29 30