Бақиға аттандыруды да бәсекелестікке айналдырып алған жоқпыз ба?

Аты суық ажал ұғымын көбіне ауызға алудан қорқатынымыз да рас. Дегенмен, ерте ме, кеш пе өлшеулі өмірді кешіп бәріміздің де арғы дүниеге аттанатынымыз тағы да ақиқат. Осы ақырет күніне дайынбыз ба? Оған аз қаражат жұмсалмайды. Байдың барын шашатын, жоқтың артын ашатын да осы кез. Жөн-жоралғысымен жөнелту де артында қалғандарға үлкен сын. Соңғы әлетте марқұмды бақиға аттандырып салу да бәсекелестікке айналып бара жатқандай. Бар-жоғына қарамай, тыраштанып қарызданып қалып жатқандар да бар арасында. Мұндайда бір қайғының үстіне бір қайғы жамап алып жатқандар жетерлік. «Алаш айнасы» осы тақырыпқа орай екі-үш мысал келтірмек.
Үйінде үлкен қариясы барлар ерте бастан қамданатыны белгілі. Ал, аяқ астынан апатты жағдайда, не ауыр науқастан қайтыс болғандардың отбасы үшін тіптен қиын. Марқұм жұмыс істейтін болса зейнетақы қорынан қаржы бөлінеді. Оның өзі там-тұм. Жерлеу жұмысының бәріне жетеді деу тіптен мүмкін емес. Өлім туралы куәлікті алудың өзі апталарға созылады. Зейнеткер қайтыс болған жағдайда жерлеуге 15 еселенген айлық есептік көрсеткіш құны төленеді. Ал, Ұлы Отан соғысы ардагерлері мен мүгедектеріне 35 еселенген АЕК мөлшерінде жерлеу жәрдемақысы бөлінеді. Жерді сатып алмаған күннің өзінде де көр қазушыға 7 мың теңге төлеу қажет. Жаназасын шығарған молдаға атағаныңыз мүлде бөлек. Одан кейін кей аймақтарда жыртыс тарату сәнге айналған. Бұрын беторамал таратушы еді. Заман алға жылжыған сайын оның да нешетүрлі сәні өзгеріп барады. Бүгінде әйелдерге арнап арнайы қалтаға бір пиала, айна, тарақ, ине, жіп, білезік, беторамал, барқыт мата салатын болған. Тап бір сыйлық сияқты. Ал, ерлерге шетіне құрғақ шәй түйілген ақ орамал ұсынылады. Одан кейін мол етіп жайылатын дастарханы, марқұмның жетісі, қырқы, жүз күндігі, жылы, асы бар. «Өлі риза болмай, тірінің байымайтынын» ескерген жақын жанашырлары қатардан қалмай осының бәрін абыроймен өткеруге тырысады. Оларды да түсінуге болар. Дегенмен дінімізде ысырапқа жол беруге болмайтындығы тайға таңба басқандай етіп жазылған емес пе? Оны ескергісі келмейтіндер баршылық.
Мұхамеджан ЕСТЕМЕСОВ, имам:
–Имамдар өлік шығып отырған үйге қиындық түспесін дейді. Бірақ қариялар сөзге тоқтап, айтқанын істесе ысырап болмас еді. Расында қазір жыртыс тарату тоқталмай отыр. Екі жағдайда ғана берілсе болады. Мәйітті жуғандарға, көр қазушыға берсе болады. Оны құлаққа ілмей ақша тарататындар, киіз, кілем тарататындар да бар. Ысырапқа жол берілмесін деп қанша айтылса да бұған тоқтау болмай келеді.

Автор: Арай Мақажанова