Салмақты аналитикалық көзқарас қажет

03 ақпан 2022, 16:34

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қайғылы оқиғалардан кейін алғаш рет 30 қаңтарда сұхбат берді. Халық бұл оқиғалардың күрделілігін сезінеді және әлі ұзақ уақыт саралайтын болады. Бірақ осы сұхбатқа дейін, дәл осы айда Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандықтарды толғандыратын мәселелерді бірнеше рет айтқан еді. Иә, халықты барлық себептері алаңдатады. Сонымен қатар бұл оқиғалардан туындаған салдар да алаңдатып отыр. Елімізді не күтіп тұр? Үкіметтің әлеуметтік-экономикалық саладағы күшейтілген жұмысы болуы керек екені түсінікті. Сондай-ақ Президент Қауіпсіздік кеңесі аясында ұлттық қауіпсіздік жүйесінде реформалар болатынын бірнеше рет айтты.

Билік беделі, стратегиялық мақсаттар мен нақты басқару шешімдерін жүзеге асырудың тиімділігі мемлекеттік саясатты жүргізушілер ретіндегі мемлекеттік қызметшілердің кәсіби және адамгершілік деңгейіне байланысты. Ал «ақпараттық жағынан ұтылдық, фейктер көбейді» деп атауымыздың себебін, көп жағдайда біздің шенеуніктердің халыққа дер кезінде әлеуметтік-экономикалық және саяси реформалардың мақсаттары мен міндеттерін түсіндіре алмауымен, қарым-қатынастардың қайшылықты салаларын реттей алмауымен байланысты болуы мүмкін. Мемлекеттік бағдарламалардың мақсаттары мен оларды жүзеге асыру әдістерінің арасындағы қайшылықтар осыдан туындайды.

Менің ойымша, мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара іс-қимылы туралы мәселенің де өзектілігін арттыру қажет. Өйткені қатаң вертикаль есебінен қол жеткізілген қоғамды тұрақтандыру қысқа мерзімді әсер береді. Ал кері байланыс институты болмаса, деструктивті қақтығыстардың алдын алу тұрақты сипатқа ие болмайды.

Әртүрлі әлеуметтік топтарға, қоғам топтарына өз мүдделерін институттандыруға мүмкіндік беретін көптеген институттардың ішінде саяси партиялар ерекше маңызға ие болуы керек. Бұл ретте, қазақстандық қоғам мәдениетінің құрамдас элементі саяси партияларға деген сенімсіздік екенін атап өткен жөн. Жалпы, Қазақстан азаматтары партияларды билік пен азаматтар арасындағы дәнекер ретінде қабылдамайды. Көбінесе бұл партиялардың дауыс беру машинасы ретінде пайдаланылуымен, партиялардың имитациялық сипатымен байланысты. Сондықтан бізге заңды-конституциялық тетіктер арқылы қоғамдағы әлеуметтік көңілі толмаушылық пен наразылықты білдіре алатын бәсекелес партиялар қажет.

Бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі де өте маңызды. Соңғы оқиғалар журналистерге ерекше жауапкершілік пен объективтілік қана емес, салмақты аналитикалық көзқарас қажет екенін көрсетті.

Қаңтар оқиғасын ғылыми тұрғыдан түсіну де өте маңызды. Конфликт жағдайларын тудыратын, әсіресе деструктивті салдарға әкелетін факторларды ерте диагностикалау және анықтау бойынша жұмыстар жүргізу қажет. Қазір университетіміздің ғалымдары осы бағытта жұмыс істеуде. Бұл тұрғыда кәсіби конфликтологтарды даярлау да маңызды. Сондықтан тек біздің университетімізде ғана жүзеге асырылып жатқан «Конфликтология» білім беру бағдарламасын дамытуды жалғастырамыз. Бүгінде тек әлеуметтік-экономикалық ғана емес, саяси реформалар да қажет. Мұны мемлекет пен азаматтық қоғам бірлесе отырып жүзеге асыруы тиіс.

Гүлнар НАСИМОВА,

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Саясаттану және саяси технологиялар кафедрасының меңгерушісі,

саяси ғылымдар докторы