Тәуелсіздік айнасы

Ұлықталған күннен естеліктер

  • Ұлықталған күннен естеліктер

    Ұлықталған күннен естеліктер

«Ол уақытты мен романтикалық кезең болды деп айтар едім»

Мұрат ӘУЕЗОВ, мәдениеттанушы ғалым, қоғам қайраткері:

– Ол кез саяси жүйе түбірімен өз­ге­­ріп, халықтың екіұдай күй кешіп жүр­ген уақыты еді. Қазақстан аза­мат­тарының алдында тарихи сы­нақ­тар, үлкен белестер тұрды. Біз со­лар­дың алғашқы сынақтарымен бет­пе-бет келдік. Мен ол кезде Жо­ғарғы Ке­­ңестің депутаты едім. Мен бас­қар­ған Халық­аралық бай­ла­ныс­тар ко­ми­теті өте белсенді жұ­мыс іс­те­ді. ТМД шеңберінде парла­мент­­ара­лық ын­тымақтастық тур­алы келі­сім жа­сау­ды біздің ел бірін­ші болып ұсын­ды. Бұл идеямызды пост­ке­ңес­тік ел­дері де мақұлдады. Ке­йіннен Тәуелсіздік туралы заң әлі қабыл­дан­­­б­аса да, 1991 жылдың 1 желтоқ­са­­нынан бастап, біз азаттығымызды шы­­­на­йы сезіндік. Дәл сол күні бұ­рын­­­дары формальды түрде сай­лауға қа­ты­сып келген халқымыз демо­кра­тиялық жол­мен Қазақстан­ның тұң­ғыш През­и­ден­тін сай­лады. Ол уа­қыт­ты мен ро­ман­тикалық ке­зең бол­ды деп айтар едім. Тәуел­сіз­діктің ал­ғашқы жылдары биліктің негізгі үш тармағы өзара тату шешім­дер қа­был­дай білді. Тіпті елі­міз­дің ресми ата­уы туралы үлкен дау болған еді. Бірақ со­ңында ауызбір­шілік жеңді. Сол кезде қа­былданған салмағы мы­ғым саяси ше­шімдердің жемісін бү­гін көріп отыр­мыз. 

«20 жыл бұрын құлап бара жатқан туды ұстап қалған Елбасы ел мерейін асқақтатып келеді»

Мырзатай ЖОЛДАСБЕКОВ, ҚР Президенттік мәдениет орталығының директоры, мемлекет және қоғам қайраткері:

– Алдымен Тәуелсіз Қазақ­стан­ның тұңғыш Президентін жалпы­ха­лықтық сай­лау жөнінде арнайы штаб құрылды. Сол штабты басқар­ған адамның бірі мен болдым. Ке­ңес Одағындағы сай­лау­­­лар­дың қалай өткенін халық жақсы бі­леді. Бір кісіні ұсынып, бәрі соған жап­пай қол көтеріп, бас шұлғитын. Бұ­рын біз қанша хан сайлаған ұлт болсақ та, та­рихымызда Президент сайлап көр­ген емес­піз. Сон­дық­тан сол бір жа­уап­кер­ші­лікті сезіне оты­рып, демо­кра­тиялық жал­пыхалықтық сайлау өт­кіздік. Халық бір­ауыздан Нұр­сұлтан На­зарбаевты Мем­лекет бас­шысы ре­тінде сайлады. Сай­л­аудан кейін ұлық­тау салтанатын өт­кізу де бізге жүк­телді. Менің қасымда сол кезде Иманғали Тас­мағамбетов, ме­нің сол кездегі кө­мек­­шім Қырымбек Кө­шер­­баев, Са­уыт­бек Әбдірахманов, Ма­рат Тәжин, мар­құм Алтынбек Сәрсен­баев болып еді. Дү­ние­жүзі елдерінің Пре­­зидент инау­гурация­сын өткізген тә­жіри­бесін із­дей бастадық. Бірақ сол тә­жі­­ри­бе­лер­ді қарап отырып, сол дәс­түр­лер­ді қа­заққа жа­қын­да­туға ты­рыстық. «Біз ен­ді жан-жағы­мыздағы ел-жұрт қа­лай тү­сінеді бұрынғы заман­дағы ханды ұлық­­­таған сияқты ақ киізге көтермейік» деп шештік. Бірақ ақ киізді ұмыт қал­дыр­­майық деп, ақ киізді жай­дық. Пре­зи­дент соның үстінде тұ­рып, ант берді. Хан­ды ұлық­тағанда қазақ ақсар­бас шал­­ған. Біз де сол дәстүрді аттап кет­пе­дік. «Тәуелсіз елміз, өз басшымыз бар, со­ны маңайы­мыздағы ел-жұрт ес­тісін» де­­генді мең­зеп, Алатаудың бау­­ра­йында жо­ға­рыға қаратып зең­бі­ректен отыз рет оқ аттық.

Президент ант берген орынды биік­тет­­тік. Сонда Президент отырған сах­на­­н­ың арғы беті ашылып, жел соқты ма, біл­­меймін, Тәуелсіз еліміздің туын құ­ла­та жаз­дады. Жасыратыны жоқ, бәрі­міз са­­сып қалдық. Құдайдың құдіреті ғой, біл­­­меймін не сездіргенін, әйтеуір Пре­зидент құлап бара жатқан туды жерге түсірмей ұстап қалды. Қазақтың ырымы ғой деп Ел­басына Маңғыстау жақта тұ­ра­тын ерлі-зайыпты шебер­лерге ар­на­йы тіккізген шапан жауып, ба­сына мұ­ра­­бын кигіздік. Мемлекет бас­шысына ба­­т­а берсін деп Абайдың елінен Ұлы ақын­­ның шәкірті деп, жа­рық­тық Шәкір Әбе­­новті алдырт­қан едік. Ол кісі шын жү­­регінен бата бер­ді. Сол қасиетті бата қа­­был бол­ды деп ой­лаймын. Инау­гу­ра­циядан ке­йін Қа­был­дау үйінде той жа­­садық. Түн ортасында Президенттің ре­зиде­н­ция­сы­на бардық. Дастарқанда штабты бас­қарған, Пре­зи­­­дентті ұлықтау рәсімі ком­ис­сиясы­­ның төр­ағасы бол­ған адам ре­­тінде бірінші сөз­ді мен сөй­ле­дім. «Баянды болсын, ба­қытымыз! Ал­­ла өзі сез­­дірген шығар, құ­лап бара жат­­қан ту­ды ұстап қалдыңыз. Қа­зақтың он­сыз да жы­ғылып жатқан туы еді, енді құ­­ла­майтын болды, туды өзі­­ңіз тік­те­діңіз», – дедім. 20 жыл бұ­рын құлап ба­­ра жат­қан туды ұстап қал­ған Елбасы ел мерейін ас­қақтатып ке­леді. Құдайға тәу­бе, содан бері туымыз жел­біреп, ха­лық­тың рухын кө­теруде. Елі­міз бас­шы­сын таңдауда қа­те­лесіп көр­ген емес. Елі бас­шысына, бас­шы, елі­­не сеніп ма­мы­ра­жай күн кешіп жа­тыр­мыз. 20 жыл бұ­­­рын ешкім та­ны­май­­тын ел едік. Қазір ең­сесі биік, өзге­лер­­мен бір қатарда тұ­ра­тын елге ай­нал­­дық. Осының бәрі ха­л­ық осыдан 20 жыл бұ­рын бірауыздан сай­­лаған бас­шы­­сы Нұр­сұлтан Назар­баев­тың арқасы. Осы күнге жеткізген Ал­­лаға шүкір дейміз.

«Елбасымен кездескен халықтан бұлқыныс, толқыныс байқаған едім»

Қуаныш Сұлтанов, мемлекет және қоғам қайраткері:

– 1991 жылдың тамыз айындағы КСРО тағдырына әсер еткен оқиғадан кейін, біздің елге Кремльдің ықпалы азайған болатын. Бізде «өзіміз де мемлекет құра аламыз ғой» деген сана қал­ыптасып, азаттықты, егемендікті шынайы сезіне бас­тағанбыз. Сәл ертерек енгізілген президенттік институтты «би­ліктің қайнар көзі халықтың қуатымен қалыптастыру керек» деп, еркіндігімізді көрсету үшін бүкілхалықтық сайлау өткізу туралы шешім қа­былданды. Мен ол кезде ҚР баспасөз және бұқаралық ақпарат министрі қызметін атқарып жүрдім. Президент сайлауға үлкен дайындықпен барды. Алдымен бүкіл Рес­публиканы аралап шықты. Ақпарат саласына жауапты бол­ғаннан кейін Нұрсұлтан Әбішұлымен бірге мен де біраз облыстарды ара­ладым. Ашық алаңдарда халықпен кездесулер ұйым­дас­ты­рылды. Сонда халықты «өзімізді-өзіміз басқарамыз» деген ас­қақ сезім билеп тұрды! Аймақтарды аралағанда Елбасымен кездескен халықтан бұлқыныс, толқыныс байқаған едім. Сайлауға дейін идеоло­гия­лық жұмыстармен айналысқан сол кездегі Премьер-ми­нистр­дің орынбасары Мырзатай Жол­дасбеков бастаған жұмыс­шы топтың құрамында болдым. Ха­лыққа бұқаралық ақпарат құ­рал­дары арқылы сайлау туралы түсінік беріліп жатты. Пре­зидент сайланғаннан кейін жаңағы жұмысшы топ инаугурацияны өткізді. Жоғарғы басшыны ұлық­тау салтанаты кеңестік кезеңде болмаған. Қазіргідей жағдайға жеткеніміздің басты себебі – халықтың сол кездегі дұрыс таңдауы деп ойлаймын.

«Біздің халқымыз Мемлекет басшысын таңдауда қателескен жоқ»

Сағынбек ТҰРСЫНОВ, қоғам қайраткері:

– Егемендік декларациясы қабыл­да­нып, енді ғана азаттықты сезіне бас­та­ған кезіміз еді ғой. Тұңғыш рет бү­кіл­ха­лықтық Прези­дент сайлауы өткізіліп, саяси жүйеге өзге­рістер енгі­зіл­ді. Дү­ние­жүзіндегі демократия­лық елдердің тә­жірибелері ескеріліп, ке­ңес­тік ке­зеңдегі хатшы деген жоғарғы лауазым Пре­­­зидент деп өзгертілді. Ол кезде Тал­ды­қор­ғанда облыстық партия коми­тетінің хат­шы­сы, облатком төрағасы, об­­комның 1-хат­шы­сы, облыстык кеңе­сінің төрағасы қыз­мет­­терін атқар­ған­мын. Жаңа саяси жүйе тә­жірибеге ен­гі­зілгеннен кейін облыс әкімі бо­л­ып жұ­мыс істедім. Айтайын дегенім, осы­­­дан дәл 20 жыл бұрынғы сайлауға ха­лық өте белсенді қатысты. Қиын-қыстау ке­зең­де өте үлкен сенім білдіріп, ел аза­мат­та­ры Нұр­сұлтан Әбішұлы Назар­баевты таң­да­ды. Тұң­ғыш Президенттің ең алғашқы инау­­гу­­ра­циясына қатыс­тым. Ұлықтау салтанаты­на жи­­налған аза­мат­тардың көзінен шексіз қуа­ныш се­зіліп тұрды. Тіпті азаттықтың ақ та­ңы ту­­ғанын түсін­гендердің арасында көз жа­­сы­на ерік бергендер де болды. Әсі­ре­се өзі­­міз­дің қандастарымыз қатты қуан­ды. Қа­зақ ай­тады ғой «ат шаптырып, той жасады» деп. Мі­не, дәл сол сияқты, Пре­зиденттің ең ал­ғаш­қы инау­гу­ра­ция­сын халық ыждахат­ты­лықпен өт­кіз­ді. Біздің халқымыз Мемлекет басшы­сын таңдауда қателескен жоқ. Өзде­рі­ңіз жақсы білесіздер, өткен 20 жылда ке­ңес­­тік құрсаудан шыққан елдердің ішін­де сәт­сіздіктер мен кедергілерге ұшы­рамағаны кем де кем. Олардың қа­сында бейбітшілік пен тыныштықтың, саяси тұрақтылық пен эко­номикалық өсімнің арқасында Тә­уел­сіз­дігіміздің 20 жылдығын еңселі қарсы алып отыр­мыз. Халықтың шексіз сеніміне ие Ел­ба­сымыз да өзінің көреген саясаткер еке­нін нақты істерімен дәлелдеді.




Көрілген: 2784    Пікірлер: 0

бейсенбі, 01.12.2011, 11:44

Достарыңмен бөліс:

2
  • СОҢҒЫ ЖАРИЯЛАНЫМДАР:
    15 Желтоқсан 2011
    Ат қоюдың да сыры бар
    15 Желтоқсан 2011
    20 жылдық жылнама
    14 Желтоқсан 2011
    «Суперфарм» – супержоба
    13 Желтоқсан 2011
    Сырткөз
    9 Желтоқсан 2011
    Тәуелсіздік туындысы
    8 Желтоқсан 2011
    Ел Елбасыға риза
    30 Қараша 2011
    Кеше – бүгін
    17 Қараша 2011
    Кеше – бүгін
    17 Қараша 2011
    Нәтижелі бағдарлама
    5 Қараша 2011
    Кеше – бүгін
    3 Қараша 2011
    Кеше – бүгін

    Көп ашылған Көп пікір жазылған
    2019
    2008
    2009
    2010
    2011
    2012
    2013
    2014
    2015
    2016
    2017
    2018
    2019
    қазан
    қаңтар
    ақпан
    наурыз
    сәуір
    мамыр
    маусым
    шілде
    тамыз
    қыркүйек
    қазан
    қараша
    желтоқсан

    Алаш Айнасы мұрағаты

    Дс Сс Ср Бс Жм Сн Жс
    1 2 3 4 5 6
    7 8 9 10 11 12 13
    14 15 16 17 18 19 20
    21 22 23 24 25 26 27
    28 29 30 31