Құрметті оқырмандар назарына! «Алаш айнасы» желілік-басылымы Ақпарат комитетінің 2023 жылғы 01 қарашадағы № 15 бұйрығы негізінде 2023 жылғы 30 қазаннан бастап бұқаралық ақпарат құралы ретінде өз қызметін тоқтатты.

К сведению уважаемых читателей! Сетевое издание «Алаш айнасы» на основании Приказа Комитета информации № 15 от «01» ноября 2023 года прекратил свою деятельность в качестве средства массовой информации с 30 октября 2023 года.

Қазыналы қайраткер

30 қараша 2012, 12:00

Ұлт үшін, мемлекет үшін маңызы зор стратегиялық нысан­дар­дың бірі байланыс саласы екенін білгенімізбен, біз бұл саланың қалай қалыптасып, қиын-қыстау кезеңдерде қандай күй кешіп, қалай өркендегенін, қандай қайраткер азаматтар­дың арқасында мемлекет үшін маңызы зор тетікке айналғанын біле бермейміз. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары елдегі барлық саланың тұралағаны секілді, байланыс саласы да өліара шақты бастан өткерді. Бір күнде ыдыраған Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы секілді Қазақстандағы ел үшін маңызы зор талай нысандар талан-таражға түсіп, ұстағанның қолында, тістегеннің аузында кетіп жатқан кезең еді бұл...


Көп нысандар секілді байланыс сала­сы­на да сатылудың, жекеменшікке өтіп кетудің қаупі төнгенде болашақ үшін, елдің игілігі үшін, халықтың қауіпсіздігі үшін мұның өте маңызды нысан екенін дәлел­деп, асқан табандылық танытқан телеком­муникация саласының ерлері санаулы ғана болды. Солардың бірі де бірегейі  Қазыкен Базылов болатын. Сүйікті кәсібінің маманы атану, азаматтық принципін сөз­бен емес, қайраткерлік ісімен дәлелдеу – кез келгеннің қолынан келе бермейтін ерлік. Ұлтты сүю, қазаққа қалтқысыз қыз­мет ету ресми сахналарда күпінумен ғана өлшенбесе керек. Қазыкен аға Базыловтың қайраткерлігі ісімен екшелді, ұлтына деген риясыз перзенттік көңілі өз кәсібіне деген жауапкершілікті еселеді.
«Қазақтелеком» қалай аман қалды?
Әкежан Қажыгелдин Үкімет басқарып тұрған кезең елдегі экономикалық, жалпы, тоқырау кезеңіне, ел билігіндегі ерлердің қарапайым халық алдындағы азаматтық, әділетті ұстанымы сыналар кезге тұспа-тұс келді. Экономикалық қиындықты желеу етіп сол кездегі билік «Қазақтелеком» АҚ акцияларының бақылау пакетін немістер­дің қолына өткізіп жібергелі тұрған тұста Е.Сағындықов, С.Әлімғожинов, И.Ульянов секілді азаматтардың қарсы шығып, табандылық таныта күресуінің арқасында ең маңызды сала аман қалды. Көлік және телекоммуникация министрлігінің, Эконо­мика министрлігінің, Қаржы министрлі­гінің, Әділет министрлігінің, Мемлекеттік шаруашылық мүлкі министрлігінің, Анти­монополиялық комитеттің басшыларын жинаған үкіметтік кеңесте байланыс министрінің орынбасары лауазымындағы Қазыкен Базыловтың көрсеткен батылдығы бүгін әріптестерінің арасында ерекше құрметпен айтылады. Үкімет басшысына «Ұлт үшін, мемлекет үшін өте маңызды ны­сан саналатын телекоммуникация сала­сының бақылаушы пакеті Қазақстанда бо­луы тиіс. Бұл – стратегиялық маңызды нысан, елдің қауіпсіздігі, халықтың қорға­нысы, ертең ел үшін табысты компания. Бірде-бір мемлекетте мұндай ұстаным жоқ. Бақылаушы пакеттің неміс тарапында болуына мен қарсымын» деген Қазыкен ағаның дәлелді уәжі сол жерде үнсіз отыр­ған талай министрдің ұятына салмақ сал­ғандай. Алайда Үкіметтің осы жағдайға қатысты алғашқы отырысындағы бірінші пункт бойынша «Қазақтелекомның» бақылаушы пакетінің негізгі бөлігі басым дауыспен шетелдік компанияға сатылып кетеді. Келесі пункттерге де Базылов үнсіз қала алмапты. «Өтпелі кезеңдегі бақылау­шы комитет басшысы неміс, олардан үш адам, қазақ жағынан бір адам» деген нұс­қауға Қазыкен аға «қазақ жағынан екі адам, неміс тарапынан екі адам, төраға қа­зақстандық болуы керек» ұстанымын ұсын­ған. Байланысшының бұл бастамасы қолдау табады. Бірақ «Премьер-министр­дің қолы қойылды, келесі жақ та қол қой­ды. Артынан фуршет болды, бізде мүлдем көңіл күй жоқ. Өте нашар көңіл күйде тарастық. Бірақ екі күннен соң, «Қазақте­ле­комды» басқару мәселесіндегі өтпелі кезең комитеті ұйымдастырылды. Мен қарсы шығып отырған адам болсам да, мені сол комитеттің төрағасы қылып сайлады. Жұмыс жүріп жатыр. Қағаздар дайындалып жатыр. Сосын бір заңгер «сізбен кездесейік» деп ма­ған телефон соқты.  Барып кездестім. Сөйтсек, бұл келі­сім­­шарттың біз білмейтін де көп қитұрқы­лық­тары бар екен. Байқасам, бұл жобада басшылардың да үлеске кірмек ниеттері бар екен. Мен қарсы шықтым, өзім төра­ғамын, қаным қайнап тұр. Сосын Алек­сандр Жаринов деген шетелдермен қарым-қатынас департа­мен­тінің басшысы болатын. Тамаша жігіт еді. Сонымен ақыл­дас­тым. Сол кезде «Қа­зақ­телекомды» басқар­ған Ержан Сағын­дықовты орнынан алып тастаған. Оның орнына келген адамға айтуға болмайды. Содан Жаринов екеуміз «Президентке хат жазайық» деп келістік. Сол хатпен Жари­нов Президенттің кеңес­шісіне шықты. Ниетіміз қабыл болып, ол хатымыз Прези­дентке түскен­нен кейін ол кісі бұл масқара келісімшартты дереу тоқтатты», – дейді байланыс сала­сының құрметті ардагері бізбен әңгімесін­де. Қазір «Қазақтелеком­ның» бақылаушы пакеті өз мемлекетімізде. Көркейіп, жылдан-жылға жаңаша сипат алып келе жатқан елге пай­далы компа­ния. Ендеше, жаңа заманауи технология­лармен жаб­дық­талып, халық игілігіне қызмет етіп отыр­ған «Қазақтеле­ком», «Қазпошта», «Қазтелерадио» сала­ла­ры­ның өз ардагер­леріне деген құрмет-қоше­меті де ерекше болуға тиіс.

Зейнеп Құрманғалиқызы, Қ.Базыловтың жары:
– Қазекең қоғамдық жұмыстарға көп уақытын бөлді, жұмысқа бар ынтасымен кірісетін. Үш перзент өсірдік.  Балаларға мен көңіл бөлдім. Екеуміздің де шаруамыз шаш етектен болды. Балалар да мазасыз болған жоқ, Аллаға тәубе, әрқайсысы өз орнын тапты. Бұл кісі – өте сабырлы адам. Мен  кейде «бұл кісіден басқа кісі кез болса, мен білмеймін, неше күйеуге тиетінімді» деп күлемін.  Өйткені менің мінезім шарт-шұрт.  Бірде қызық болды. Мына кісіге ішіме толып кеткендерді айтып жатырмын, айтып жатырмын. Бұл кісі үндемейді. Сосын бір кезде артыма қарасам, ешкім жоқ, ағаларың далаға шығып кетіпті. Сосын өзімнің қылығыма өзім ұялып, күліп жатырмын. Балаларымыз да әкелерінің жолын қуып, байланыс саласында еңбек етіп жүр. Кіші қызымыз тура әкесіне тартқан, мінезі аумаған осы кісі. Қазекең қызметте жүргенде қазақ жігіттеріне өте көп қолдау көрсетті. Бұл кісінің маңына шәкірт үйірілгіш. Қазір Энергетика және байланыс университетінде сабақ береді. Дипломға жетекші бөлген кезде барлық студент осы кісіге жүгіреді екен. Өйткені бұл кісі – өте мұқият, өте ұғынықты адам. Шәкірттеріне материалдарды өзі жинасады, керек тақырыптарын тауып береді.

Өнегелі өмір
25 жасында қарамағында 3000 адам қызмет ететін Алматы поштамптың бастығы, 28 жасында ҚазКСР байланыс министрінің орынбасары қызметтерін атқарған Қазыкен аға Базыловтың пошта байланысын тығырықтан алып шығуда, телекоммуникация саласына жаңа техно­логияларды енгізуде, алыс елді мекен­дерді бұл саланың игілігімен қамтамасыз ету секілді істерде еңбегі орасан. «Байла­ныссыз өмір жоқ. Компьютер қазір тек қана жазу мәшінкесінің қызметін атқарып қалды. Оған жан беріп, әрін кіргізіп, әлем­мен байланыстырып отырған – осы теле­ком­­­муникация. Біздің жасымыз келді, қатары­мыздың көпшілігі зейнетте, көбі кетіп қалды. Егерде осы саланың бүгінгі жеткен жетістігіне біздің қосқан аз-маз үлесіміз болса, оның бәрі, әрине, Отан, ел алдын­дағы жауапкершілікті сезіне алғаннан дер едім. Жастардың да бойында бүгін осындай елдік мүдде, ұлттық құндылықтар­ды қорғай алатындай қасиет табылып жатса, қазақтың болашағы кемел, ертеңі жарқын. Өз ісінің кәсіби маманы болып қана жүре беруге де болады. Бірақ онда халықтық құндылықтар, бабалар аманаты деген түсінік жойылады. Біз сол үшін талас­тық, сол үшін дауластық. Ендігі ама­нат – жастарда», – дейді.

Ораз Бейсенов, ғалым, Қ.Базыловтың досы:
– Байланыс саласының инженері дипломын қолына ұстап, қарапайым жұмысшы қызметінен еңбек жолын бастаған Қазыкен Базылов зейнеткерлікке дейін сол салада абыройлы қызмет етті. Қызметтегі еңбек жолынан бұрын, мен бұл кісінің адамдық, азаматтық қырларына ерекше тоқталғым келеді. Үлкенге – құрмет, кішіге – ізет, ағайын-туысқа бауыр, қиналғанның қасынан табылатын кең жүректі азамат. Балалары да әке өнегесін бойларына өте жақсы сіңіріп өскен. Өзі білімді, ізденімпаз кісі. Ғылымға қосқан үлесі үлкен. Құрметті ғылым докторы, профессор. Меніңше, мұндай кісілер қандай құрметке болса да әбден лайық. Мемлекет үшін, ұлт үшін ар-ұятты алға шығарған азамат. Елдің қазынасы да осындай азаматтар дер едім.

Тәуелсіздіктің тұсында елді мекендерді байланыс құралдарымен қамтамасыз ету, шалғай жерлерге байланыс сымдары мен желілерін жүргізу оңай шаруа болмағанын біреу білсе, енді біреу біле бермейді. «ХХ ғасырда бүкіл елді мекен радиофикация­ланды. Әр үйге байланыс кірді. Сосын га­зет-жур­налдарды апару, жеткізу жылдам­дығы үшін күрес болатын. Қазақстанның бүкіл аудан орталығы, колхоз, совхозда­рының 75 пайызы газет-журналдарды сол күні алып, оқу мүмкіндігіне ие болды. Пошта авиациясы дамыды. Ол ең алыста отырған малшыларға газет-журналды жет­кізетін. Телефонмен елді мекендер тү­гел қамтылды, телевидение елді мекендер­дің 96 пайызын құрады», – дейді Қазыкен аға. Тәуелсіздік жылдарында құлдырап кеткен бұл сала, өкінішке қарай, бүгінде өз өзектілігін жоймай келеді. Шалғай жер­лерге газет-журналдар жеткізу үрдісі үзіле бастағандай. Халық осындай шақта Қазы­кендей қайраткерлерін аңсайды. Халық үшін қарекет қылар қажырлы еңбек нәти­же­лерінің жемісті болуын тілейді. Ал біздің кейіпкеріміз бұл құбылыстың бәрінің өтпе­лі кезең екенін айтады, бұл салалардың бо­лашағын үлкен жетістіктермен байла­ныстыратынын жеткізді.
Қазыкен Базыловтың өмір жолы, еңбек жолындағы ерен ерлігі бір кітапқа жүк десек те болады. Әлсіздің сөзін сөйлеп, әлдіге қарсы шығу Қазыкен ағаның туабітті табиғатына тән қасиет секілді. Мақ­тануды ар санайтын ағаның айтпауға бол­май­тын тағы бір ерлігі – қызметкерлері үшін жаны ауырып, сол жолдағы әділет үшін күресе алатындығы. Тәуелсіздіктің алғаш­қы жыл­да­рындағы қым-қуыт тірлік әр мекемеге әртүрлі ауырлықтар әкелді. Соның бірі «Қазақтелекомның» қызмет­кер­лерінің ай­лық мәселесі еді. Монопо­лияға қарсы коми­тет «Қазақтелекомның» ішкі ұстаным­дарына араласып, ондағы қызметкерлер­дің айлығын 30 пайызға қысқартуға се­бе­п­­ші болады. Айтар уәждері де «ай­лық­тарың біздікінен көп» деген жалғыз желеу ғана. Онсыз да мар­дым­сыз айлықты экономи­калық ауыртпа­лықтың қиындығына жауып отырған монтерлар, оператор, кабельші­лер бұл жолы үнсіз қала алмады. Әрине, ол наразы топтың басында Қазыкен аға Базылов бар еді. Бұл шешімнің заңға қайшы екенін зер­де­леген білікті басшы бұл жөнсіздіктердің бәрін қағазға тізіп, сотқа шағымданды. Өз талаптарының негізсіз екеніне осылай ғана көздері жеткен коми­тет басшылары талап арыздарынан бас тартып, байланыс сала­сы­ның қарапайым жұмысшылары өз айлықтарына қол жет­кізді. «Пәлегі таза қауынның түйнегі таза болады, адамды сүйген адамның жүрегі таза болады» деген халық даналығы Қазы­кен­дей азаматтарға арналса керек-ті.
Ақ адал еңбегімен аты аңызға айнал­ған байланысшы бұл саланың дамуына ғана емес, Қазақстанда жас мамандардың байланыс саласына мамандануына да үлкен еңбек сіңірді. Алматыдағы Энерге­тика және байланыс университетінен (Энергетикалық институт) байланыс фа­куль­тетінің ашылуына да мұрындық болған азамат. Зейнет жасында болса да, білгенін жастармен бөлісіп, өмірлік еңбек тәжір­и­бе­сі­мен ортақтасып, кейінгі буынға өне­гелі өмірімен үлгі болып жүрген қазыналы қарияның мерейі қашанда асқақ болатыны даусыз.

«Алаш айнасына» айтар лебіз
Бұл газеттің атауы әдемі. «Алаш» деген – әр қазақтың жүрегіне әдемі естілетін сөз. Қазақтың негізгі атауы. Ал сол Алаштың айнасы, «көзі, құлағы һәм тілі» бола білу, Алаштың бет-бейнесін айнадағыдай өзіне қайта ұсына білу – үлкен жауапкершілік. Бұл сіздердің газеттің қолынан келе алды деп ойлаймын. Алаш жұртына қызметтеріңіз адал болсын!

Сәдібек Балтабай, Қызылорда облыстық телекоммуникациялар дирекциясының бас директоры:
– 1993 жылдан бері Қазыкен ағамен жақын араластым, қызметтес болдым. Қазы­кен Базыловты сегіз қырлы, бір сырлы азамат деуге болады. Білімді, іскер, жауапты, бастамашыл азамат. «Қазақтелекомға» инвестор тарту, байланыс саласын сақтап қалу мәселесінде үлкен қайраткерлік танытты. «Қызмет – қолдың кірі, ең бастысы, адамның ар-ұяты, елінің алдындағы жауапкершілігі» деген қағидаға қызмет етті. Байланыс саласы қиын-қыстау кезеңде жекеменшіктің, болмаса басқа елдің меншігіне өтіп кетпей аман қалса, ол осы кісінің табанды еңбегінің арқасы дер едім. «Еліме, халқыма болсын» дейтін азаматтың кәсіби қызметінен де осы ұлтты сүйгіштігі, халыққа қызметті бірінші орынға шығаруы оның әр ісінен көрініп тұратын. Досты сыйлау – ол кісі үшін алдыңғы саптағы принциптің бірі. Новосібірден бітіріп келген Кажиров деген кісі болатын. Ол кезде ол есептеу орталығының бас директоры қызметін атқарды. Сол кісі  жазықсыз жұмыстан қуылғалы тұрған кезінде Қазыкен аға ара түсіп, аман алып қалды. Ол 1986 жылдың 16-17 желтоқсаны еді.  Бізді түн ішінде бюроға шақырып алып, сағат екіде жиналыс ашты. «Қазақтың жігіттері ішіп алып, ұлтшылдық дауын туғызып жүр. Ішінде нашақорлары да бар. Тез жетіңдер, соны талқылаймыз» деді. Әркім өз мекемесіндегі қызметкерлерінен дружина құруға бұйрық берілді. Осы тұста Кажиров басшымен сөзге келіп қалып, оны орнынан алуға басшылық ниет танытты. Сол кезде осы Қазыкен аға досына ара түсіп, іскер маман екенін айтып, ол кісіні алып қалды. Қазыкен Базыловтың, айта берсек, мұндай қырлары өте көп. Ең бастысы, айналасына сыйлы, өте қадірменді азамат екені.  Біз әлі де ол кісімен жақсы араласып тұрамыз. Ол кісімен бірге жүріп әңгімелескен, ой бөліскен өте қызық, көп біледі. Мерейтойы тұсында ағаға мықты денсаулық тілер едім.